लेख

चट्टानी अडानका पर्याय : गणेशमान सिंह

सम्वत् १९७२ कार्त्तिक २४ गते जन्मेका गणेशमान सिंह ८१ बर्ष १० महिना ८ दिन बाँचेर २०५४ असोज २ गते परलोक भएपछि हरेक वर्षको असोज २ गते यी गणेशमान सिंहको स्मृति दिवस धुमधामसँग मनाउने गरिएको छ। यिनले नेपाली राजनैतिक फाँटमा प्रजातन्त्र पुनस्र्थापनाको लागि गरेको योगदानको कदर गर्दै यिनलाई आन्दोलनका लोकनायक, जनआन्दोलनका महानायक तथा कमाण्डर, नेपाली काङ्ग्रेसका सवोर्च्च नेता तथा शीर्ष पुरुषजस्ता… पुरा पढौ

के माओवादी सानै हो त ?

जतिबेला कलेजको विद्यार्थी छँदा अध्ययन गरेको महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लिखित के नेपाल सानो छ ? भन्ने निबन्धको सम्झना आइरहेको छ। सो निबन्धमा महाकवि देवकोटाले नेपाल विश्वको मानचित्रमा आकारका हिसाबले सानो होला तर यहाँ साहित्यकार, कलाकार तथा आविस्कारहरुको कमी छँदै छैन। केवल प्रतिभाहरुको विकासको निमित्त अनुकूल वातावरणको मात्र अभाव रहेको विस्तृत व्याख्या एवं विश्लेषण गरेका छन्। त्यसैगरी यहाँका हिमाल, पहाड, तराई,… पुरा पढौ

हिन्दू संस्कृतिमा सोह्र श्राद्धको महिमा

शास्त्र तथा कुलको आचरण अनुसार पितृहरूले पाउन् भन्ने उद्देश्यले श्रद्धापूर्वक गरिने पितृपूजा कर्मलाई श्राद्ध भनिन्छ। विक्रम संवत् अनुसार आश्विन महिनाको कृष्ण पक्ष सोह्र श्राद्ध पक्ष हो। स्र्वर्गे भएका बाबु बाजेहरू, दिवङ्गत भएका आफ्ना पुर्खा, प्रेतको अवस्थाबाट मुक्त भएका पूर्वज, सनातनी विश्वास अनुसार पितृलोकको निवासीलाई पितृ भनिन्छ। धर्मशास्त्र अनुसार जन्मजात तीन ऋण देव ऋण, ऋषिऋण र पितृ ऋण मध्ये तेस्रो ऋण,… पुरा पढौ

छिटपुट प्रसंग भाद्र महिनाको

भाद्र महिना नेपालको राजनैतिक साँस्कृतिक र सामाजिक परिवेशमा केही महत्वपूर्ण घटनाहरु भए। देशका विभिन्न ठाउँहरुमा बाढी पहिरोको प्रकोपले ठूलो भौतिक संरचनाहरुमा क्षति पुग्यो, धेरै जनहरुको क्षति भयो सडक भासिए यात्रुहरुले ठूलो शास्ती भोग्नु पर्‍यो। विपदको आवस्था धेरै सहयोगी हातहरु अगाडि आए पीडामा सहानुभूति र सहयोगहरु जुट्यो। अव हरेक वर्ष आउने यस्ता विपत्तिहरुको व्यवस्थापन गर्न नेपाल सरकारले छुट्टै निकाय गठन गरी… पुरा पढौ

संविधानका दुर्इ वर्ष : एक समीक्षा

संविधान जारी हुँदाको सम्झना : आउँदो असोज ३ गते संविधान जारी भएको २ वर्ष पुग्छ। २०७२ साल बैशाखमा गएको महाभूकम्पले दुःखित भएका नेपाली जनताले संविधान घोषणा हुँदा केही राम्रो उपलब्धि भयो भनेर राहत महसुस गरेका हुन्। दुःख बिर्साको हो, संविधानले। खबौ खर्च भएको थियो,  पहिलो संविधानसभाको निर्वाचनदेखि यसको अवसानसम्म। छ वर्षसम्म पनि एक थान संविधान दिन सकेन, संविधानसभा विघटन भयो।… पुरा पढौ

सन्तमणिको प्रवचन : जस्तो कर्म उस्तै भोग

यही २०७४ साल असारबाट असोजसम्मको चर्तुमास भरी नेपाल केशरी मानव मिलन संस्थाका संस्थापक जैन मुनि डा. मणिभद्रजी महाराज पोखरालेखनाथ महानगरपालिका वडा नं ७ जैन भवनमा ध्यानरत हुनुहुन्छ । हुन त सबै जैन सन्तहरु प्रत्येक वर्षको ४ महिना चर्तुमास भरी एकै ठाँउमा रहेर परमात्मा चिन्तन गर्ने नियम नै बनेको छ। उहाँसंग अर्का सन्त अक्षत मुनि पनि ध्यानरत हुनुहुन्छ। प्रत्येक दिन बिहान ८… पुरा पढौ

बाल अधिकार, बाल दिवस र नेपाल

बालबालिका भन्नाले निक्कै सानो उमेरका केटाकेटीहरु र अधिकार भन्नाले कानूनी, परम्परागत वा नैतिक रुपमा प्राप्त न्यायोचित हक वा दावी हो। एउटा महत्वपूर्ण अधिकार जुन राज्यले बालबालिकालाई दिएको छ त्यसैलाई नै बाल अधिकार भनिन्छ। जब बालक जन्मन्छ तब ऊ आफ्नो अधिकारमा रमाउन चाहन्छ। शिक्षा, स्वास्थ्य, पौष्टिक आहार, अनुकूल वातावरण आदि उसका नैसर्गिक अधिकार हुन्। भनिन्छ बालबालिकाहरु भविष्यका कर्णर हुन्। उनीहरुको सवाङ्गीण… पुरा पढौ

फलफूल सेवन र मानव स्वास्थ्य

हामीहरु विभिन्न प्रकारका फलफुलहरु खाने गर्दछौं। केही फलफूलहरु मौसमी र केही फलफूलहरु सदावहार रुपमा प्राप्तगर्न सकिन्छ।फलफूलहरु स्वास्थ्यको दृष्टिकोणबाट सवोर्त्तम खानाका स्रोतहरु हुन्, जसमा शरीरको लागि आवश्यक पर्ने कावोर्हाइडे्रटको उचित मात्रामा हुन्छ भने प्रोटिन कम मात्रामा र फाइवर , मिनरल, भिटामिनको मात्रा वढी हुने गर्दछ। एउटा स्वस्थ मानिसले दिनमा दुर्इ तीन पटक ताजाफलफूलको प्रयोग गर्ने गरेमा विभिन्न प्रकारका स्वास्थ्य समस्याहरुबाट मुक्त… पुरा पढौ

पितृप्रतिको श्रद्धा : श्राद्ध

श्रध्दया पितृ उदेश्य विधिना क्रियते यर्त्कर्म तत् श्राद्धम् सारांशतः श्रद्धाले पितृहरुको लागि भनेर गरिने कर्म विशेषलाई श्राद्ध भनिन्छ। श्राद्ध सम्बन्धी विषयमा बराह पुराण, विष्णु पुराण, कुम, माकण्डेय, गरुड पुराण स्मृति ग्रन्थहरु, श्राद्ध कल्पतरु श्राद्ध प्रकाश महषि वृहस्पति-महषि पुलस्त्य आदिका अनेकौँ मतहरु प्रतिपादित भएका छन्। देवताहरु दिन्छन् पितृले हर्दछन् अत : पितृ यज्ञ -श्राध्द) गरेर मात्र इह र परत्र दुवै सप्रन्छ… पुरा पढौ

बेवास्ता कि अनियमितता ? अनुशासनहीनताको प्रतीक

नेपालमा प्रचलित कहावत छ 'सरकारी काम कहिले जाला घाम’, 'मामाको धन फूपूको श्राद्ध’-यसको भाव निरन्तर चरितार्थ कतिञ्जेल भइरहने, नेपालको लागि अहम् प्रश्नको रूपमा देखिएको छ। सबै मुलुकहरूमा राज्य संचालनका लागि जनताबाट कर उठाइन्छ, करका विभिन्न रूपहरू हुन्छन्। नेपालमा पनि राज्यसंचालनका लागि विभिन्न थरीका कर, शुल्क दस्तुर उठाइने गरिएको छ। जनताबाट उठाइने यी राजश्व देशको अखण्डता र सार्वभौमिकताको सुरक्षा, जनताको सवाङीगिण… पुरा पढौ