लेख

ओझेलमा परेको बाच्छागाउँ

बाँछा गाविस पवर्त जिल्लाको दक्षिणी भागमा पर्ने एक विचित्रको गाउँ हो। यहाँ बस्ने मानिसहरू तत्कालीन समयमा रोजगारीका लागि विदेश भारतमा जाने विशेषगरी गुरुङ सम्प्रदायमात्र थिए। उनीहरू फौज तथा भर्तीमा जान्थे भने क्षेत्री, ब्राहृमण र अन्य जाति त्यहाँको कम्पनीमा बाहिरी चौकीदारसमेतका रोजगार गरेर आफ्नो परिवारको खर्चयापन गरेको पाइन्छ। यहाँ ब्राहृमण, क्षेत्री, गुरुङ, मगर, दलितको बढी बसोबास छ। यसमध्ये तल्लो बाच्छा र… पुरा पढौ

विकासको आधार शिक्षामा समसामयिक सुधार

‘शिक्षा’ विकास र मानव सभ्यताको आधारशीला हो। पूर्र्वीय शिक्षाको विकास प्राचीनकालदेखि नै अध्यात्मिकता र पश्चिमा शिक्षाको विकास विज्ञान र आधुनिकताका आधारमा हुँदै आएको छ। शिक्षाको प्रकाशबाट उब्जने तेजबाट मानिसमा अन्तरनिहित ज्ञानको ज्योति उजागर गराउनुका साथै हरेक कुराको सान्दर्भिकता र वास्तविकता पत्ता लगाउन मद्दत पुर्‍याउँदछ। ज्ञान, विवेक, नैतिकता, औकात र क्षमता शिक्षाका अवयव हुन्। शिक्षाको माध्यमबाट विज्ञान र प्रविधिको विकाससँगै अनुसन्धान,… पुरा पढौ

वर्तमानको नेपाल : देशभक्त जनता, लम्पसारवादी नेतृत्व र कपटी छिमेकी

गोविन्दको देशभक्ति र लाचार राष्ट्रिय नेतृत्व : हुन त नेपाली साहित्यमा देशभक्तिका धेरै रचनाहरु छन्। नाट्य सम्राट समको मुकुन्द इन्दिरालगायतका नाटकहरु, गोपालप्रसाद रिमालको आमाको सपना कवितासंग्रह र क्षेत्रप्रताप अधिकारीका राष्ट्रभक्तिको भावनाले भरिएका ओजश्वी कविताहरुले मेरो हृदय स्पन्दित गरेका छन्। तर, म किशोर अस्थाकै छँदा कक्षा १० को पाठ्यक्रममा रहेको अंग्रेजी भाषामा रचित छानिएका कविताहरुको संग्रहको पहिलो कविता ‘देशभक्ति’  ले ममाथि… पुरा पढौ

सरकारी संयन्त्र कति उत्तरदायी ?

सरकारले फेरि पनि गल्ती दोहोर्‍याई रहेको छ। सप्तरी घटनाका दोषीलाई कारवाही गरी पीडितलाई क्षतिपूर्र्ति दिलाउनु पर्नेमा सरकार आफैले मृतकका परिवारलाई १०/१० लाख दिने र र्घाईतेको औषधी उपचार निःशुल्क गर्ने निर्ण गर्‍यो। राजनीतिक दलहरुले अनियन्त्रित, अवाञ्छित र उत्तेजित आन्दोलन गर्ने र सरकारले पटक पटक त्यसको जिम्मेवारी लिने अनि अवाञ्छित तत्वले गराएको क्षतिको पूर्र्ति चाहि गर्दै जाने हो भने राज्यका सबै संयन्त्र… पुरा पढौ

चुनौतीका चाङमाथि चुनावी खेल

चुनाव एउटा खेल हो, जहाँ हारजीत हुन्छ। त्यसो त राजनीति आफैँमा एउटा खेलमैदान हो। राजनीतिक मैदानमा अनगिन्ति खेलहरु खेलिन्छन्। त्योमध्ये सबैभन्दा चाखपूर्ण खेल चुनाव हो। राजनीतिका खेलाडी को कति पानीमा छन् भनेर हेर्ने नै चुनावमा हो। चुनाव पार्टीर नेताहरुलाई नाप्ने जनताको तराजु पनि हो। राजनीतिक खेलाडीहरुका लागि चुनावी खेल अपरिहार्य हो। तर नेपालको राजनीतिमा स्थानीय तहको चुनावी मैदान लामो समयसम्म… पुरा पढौ

उपभोक्ता सचेतना र गुणस्तरीय उत्पादन

प्रत्यक वर्ष मार्च १५ तारिखलाई विश्व उपभोक्ता अधिकार दिवसरुपमा मनाउने गरिन्छ। यस वर्ष नेपालमा पनि नेपाली पात्रोअनुसार चैत २ मा विविध कार्यक्रम आयोजना गरी उपभोक्ता अधिकार दिवस मनाइयो। औपचारिकताकै लागि भए पनि उपभोक्ताको हक हित संरक्षणमा वकालत गर्ने, संगठिन हुने र सचेतना अभियान सञ्चालन गर्ने विषयमा छलफल भएको छ। यो अभियान अन्तर्राष्ट्रियरुपमा नै सञ्चालित हुँदै आएको छ। जसलाई उपभोक्तावाद भनेर… पुरा पढौ

रंगद्वारा पनि उपचार

यत् पिण्डे, तत् ब्रहृमाण्डे अर्थात् ब्र्र्र्रहृमाण्डमा जेजे तत्व छ, शरीरमा त्यही छ। रंग सन्तुलनको आधारमा मानवका शारीरिक क्रिया जीवन्त छ। सूर्य किरणको प्रयोगद्वारा रोग निको पारिन्छ। यस क्रियालाई अंग्रेजीमा केमोथेरापी वा कलर हिलिङ वा फोटोथेरापी (प्रकाशद्वारा गरिने उपचार) भनिन्छ। सूर्य चिकित्सा सिद्धान्तअनुसार शरीरमा भएका रंगहरू असन्तुलन वा घटबढ भएमा रोग लाग्दछ। औषधीहरू राता, सेता, पहेंला आदि जस्ता ट्याब्लेट वा सिरप… पुरा पढौ

लोकतन्त्रमा हामी कति पछाडि परेका रहेछौँ

आफ्नै अवलोकन, अध्ययन, अनुभूति र अनुसन्धानबाट लोकतन्त्र भनेको राज्य शक्ति र सार्वभौमिकताको मालिक त्यस राज्यका जनता हुन् भन्ने तथ्य मात्र होइन हरेक नागरिकको बौद्धिक प्रतिभा र क्षमतालाई विकास गर्ने राजनीतिक, सामाजिक र आर्थिक व्यवस्था र वातावरण पनि हो भन्ने मेरो बुझाइ छ। यही बुझाइ अनुसार नेपालको वर्तमान राजनैतिक, सामाजिक र आर्थिक लोकतान्त्रिक पक्षलाई बेलायतको राजनीतिक, सामाजिक र आर्थिक पक्षसँगसँगै उभ्याएर… पुरा पढौ

मदिरामा नियन्त्रण

हाम्रो समाजमा मदिरा सेवन गर्नेको संख्या दिनप्रति दिन बढ्दै गएको पाइन्छ। गरिब परिवारदेखि धनाढ्यसम्म र गाउँदेखि सहरसम्मका व्यक्तिहरुले जथाभावी असीमितरुपमा सेवन गरिने मदिराले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्दछ। यसका साथै मानसिक, सामाजिक, पारीवारिक समस्या निम्त्याउनुको साथै हत्या, हिंसा बलात्कारजस्ता अपराधको प्रमुख कारण पनि मदिरा नै हो भन्ने पुष्टी भइसकेको छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनको तथ्यांकअनुसार विश्वमा वाषिर्क ३३ लाख मानिसहरुको मृत्यु हानिकारक… पुरा पढौ

सप्तरी घटना र मधेशी मोर्चा

तराई मधेशी मोर्चाका कार्यकर्ताको उदण्डता हिंसात्मक प्रवृ्रित्त र अराजनैतिक कृयाकलापद्वारा सप्तरीमा हिंसात्मक घटना हुन गएको छ। एमालेद्वारा सञ्चालन मेची महाकाली राष्ट्रिय अभियानको तेश्रो दिन सप्तरीमा भएको घटना कैलालीको टिकापुरमा गत वर्ष घटाइएको घटना पछि दोहरिएको हिंसात्मक घटना हो। टिकापुरको घटनामा एस.एस.पि. सहित ७ जना पुलिस र एक वालकको हत्या भएको थियो। सप्तरीमा पनि एस.एस.पि.जय बहादुर खड्काको पेस्तोल खोसिनु, इन्सपेक्टर विजय… पुरा पढौ