लेख

सन्तमणिको प्रवचन : जस्तो कर्म उस्तै भोग

यही २०७४ साल असारबाट असोजसम्मको चर्तुमास भरी नेपाल केशरी मानव मिलन संस्थाका संस्थापक जैन मुनि डा. मणिभद्रजी महाराज पोखरालेखनाथ महानगरपालिका वडा नं ७ जैन भवनमा ध्यानरत हुनुहुन्छ । हुन त सबै जैन सन्तहरु प्रत्येक वर्षको ४ महिना चर्तुमास भरी एकै ठाँउमा रहेर परमात्मा चिन्तन गर्ने नियम नै बनेको छ। उहाँसंग अर्का सन्त अक्षत मुनि पनि ध्यानरत हुनुहुन्छ। प्रत्येक दिन बिहान ८… पुरा पढौ

बाल अधिकार, बाल दिवस र नेपाल

बालबालिका भन्नाले निक्कै सानो उमेरका केटाकेटीहरु र अधिकार भन्नाले कानूनी, परम्परागत वा नैतिक रुपमा प्राप्त न्यायोचित हक वा दावी हो। एउटा महत्वपूर्ण अधिकार जुन राज्यले बालबालिकालाई दिएको छ त्यसैलाई नै बाल अधिकार भनिन्छ। जब बालक जन्मन्छ तब ऊ आफ्नो अधिकारमा रमाउन चाहन्छ। शिक्षा, स्वास्थ्य, पौष्टिक आहार, अनुकूल वातावरण आदि उसका नैसर्गिक अधिकार हुन्। भनिन्छ बालबालिकाहरु भविष्यका कर्णर हुन्। उनीहरुको सवाङ्गीण… पुरा पढौ

फलफूल सेवन र मानव स्वास्थ्य

हामीहरु विभिन्न प्रकारका फलफुलहरु खाने गर्दछौं। केही फलफूलहरु मौसमी र केही फलफूलहरु सदावहार रुपमा प्राप्तगर्न सकिन्छ।फलफूलहरु स्वास्थ्यको दृष्टिकोणबाट सवोर्त्तम खानाका स्रोतहरु हुन्, जसमा शरीरको लागि आवश्यक पर्ने कावोर्हाइडे्रटको उचित मात्रामा हुन्छ भने प्रोटिन कम मात्रामा र फाइवर , मिनरल, भिटामिनको मात्रा वढी हुने गर्दछ। एउटा स्वस्थ मानिसले दिनमा दुर्इ तीन पटक ताजाफलफूलको प्रयोग गर्ने गरेमा विभिन्न प्रकारका स्वास्थ्य समस्याहरुबाट मुक्त… पुरा पढौ

पितृप्रतिको श्रद्धा : श्राद्ध

श्रध्दया पितृ उदेश्य विधिना क्रियते यर्त्कर्म तत् श्राद्धम् सारांशतः श्रद्धाले पितृहरुको लागि भनेर गरिने कर्म विशेषलाई श्राद्ध भनिन्छ। श्राद्ध सम्बन्धी विषयमा बराह पुराण, विष्णु पुराण, कुम, माकण्डेय, गरुड पुराण स्मृति ग्रन्थहरु, श्राद्ध कल्पतरु श्राद्ध प्रकाश महषि वृहस्पति-महषि पुलस्त्य आदिका अनेकौँ मतहरु प्रतिपादित भएका छन्। देवताहरु दिन्छन् पितृले हर्दछन् अत : पितृ यज्ञ -श्राध्द) गरेर मात्र इह र परत्र दुवै सप्रन्छ… पुरा पढौ

बेवास्ता कि अनियमितता ? अनुशासनहीनताको प्रतीक

नेपालमा प्रचलित कहावत छ 'सरकारी काम कहिले जाला घाम’, 'मामाको धन फूपूको श्राद्ध’-यसको भाव निरन्तर चरितार्थ कतिञ्जेल भइरहने, नेपालको लागि अहम् प्रश्नको रूपमा देखिएको छ। सबै मुलुकहरूमा राज्य संचालनका लागि जनताबाट कर उठाइन्छ, करका विभिन्न रूपहरू हुन्छन्। नेपालमा पनि राज्यसंचालनका लागि विभिन्न थरीका कर, शुल्क दस्तुर उठाइने गरिएको छ। जनताबाट उठाइने यी राजश्व देशको अखण्डता र सार्वभौमिकताको सुरक्षा, जनताको सवाङीगिण… पुरा पढौ

वीपीको व्यक्तित्व र राजनीतिक प्रभाव

नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका अग्रणी योद्धा तथा नेपाली काँग्रेसका संस्थापक नेता विेश्वेश्वरप्रसाद कोइराला पार्टीका विचारक, व्याख्याता, कुशल सङ्गठन कर्ता र उत्प्रेरक व्यक्तित्वका धनी हुनुहुन्थ्यो। कोइरालाकै उत्प्रेरणाबाट निरङ्कुश राणा शासन र पञ्चायतका विरुद्ध लाखौ नेपाली सक्रिय बने। कैयौले शहादत, उर्त्र्सग, जेलजीवन तथा कठोर यातना र निर्वासनमा समेत रही लोकतान्त्रिक आन्दोलनहरूको वेगमा समाहित हुन पुगे। राणा शासनको पतनको लागि कठोर जेल यातना र… पुरा पढौ

कोरियन हाइड्रोजन बम : समस्या र समाधान

आणविक आवश्यकता किन ? गत आइतबार उत्तर कोरियाले परीक्षण गरेको हाइड्रोजन बमले कोरियन प्रायद्वीपमा ६.३ रेक्टर स्केलको कम्पन महसुस भएको खबर विश्वव्यापी रुपमा फैलियो। भनिन्छ, यो बम सन् १९४५ को अगस्त ६ र ९ मा क्रमशः हिरोसिमा तथा नागाशाकी शहरमा अमेरिकाले खसालेका हाइड्रोजन बम भन्दा ५ गुणा बढी शक्तिशाली छ। जापानका ती दुर्इ शहरमा अमेरिकी बमले तत्काल गर्ने र बमको… पुरा पढौ

सार्थकताको कसीमा शिक्षा दिवस

"समृद्ध राष्ट्र निमार्ण लागि जीवनोपयोगी शिक्षामा लगानी", "संघीय नेपाल समृद्धिको आधार, स्तरीय शिक्षा सबैको अधिकार" जस्ता अनेकौँ आकर्षक नाराका साथ शिक्षा दिवस मनाउदै आइएकोछ। तर दिवस सकिएको भोलिपल्ट नै नारामा उल्लेख भएका आकर्षक शव्दहरुले शिक्षा मन्त्रालयको योजना तथा कार्यक्रममा खासै स्थान पाएको अनुभव छैन। शिक्षामा लगानी वर्षैपिच्छे घट्दो क्रममा रहेको अवस्थामा  शिक्षामा लगानी बढाउने नारालाई पुष्टि गर्ने कुनै आधार पाइदैन।… पुरा पढौ

वर्णविन्यासमा परिवर्तन अप्राज्ञिक काम

नेपाली अपभ्रंश भाषा हो। यो भाषा अपभ्रंशको पनि अपभ्रंश हो। शौरसेनी, मागधी, महाराष्ट्री प्राकृत भाषालाई संस्कृत भाषाबाट अपभशित भाषा ठान्दा खस अपभ्रंशबाट निःसृत नेपालीलाई अपभ्रंशबाट पनि अपभ्रंश भएको भाषा मान्नु पर्छ। अमरकोशकार अमर सिंहका भनाइमा अपभ्रंश शब्दको अर्थ अशुद्ध शब्द हुन्छ, अशुद्ध अर्थात् संस्कार नभएको शब्द। कोशकारका समयमा संस्कार भएको शब्द त संस्कृत मात्र थियो। त्यसैले अमर कोश अन्तर्गत शब्दवर्गको… पुरा पढौ

श्राद्धबाटै कीर्ति, बल, वैभव

'चरित्रहीनबाट जन्मिएका सन्तानले पिण्डपानीको लोप गराउँछन्।’ गीता (१/४२) मा उल्लेख छ। श्रद्धाभित्र भक्ति, विश्वास र विधान तीन तत्व रहेको छ। तन, मन, धन श्रद्धापूर्वक गरिएको कामको आनन्द नै वेग्लै हुन्छ। मान्यजनप्रति मान सम्मान, आदर, भक्ति वैदिक कालदेखि चलि आएका परम्परा पनि हुन्। मन, वचन र कर्मले गरिने कुनै पनि कार्यलाई भक्ति भनिन्छ। भक्ति श्रद्धापूर्वक हुन्छ। हिन्दू संस्कार अनुसार श्राद्ध त्यो… पुरा पढौ