लेख

बुर्द्धधर्मको श्रीवृद्धिमा तीन जरूरी एजेण्डा

बुद्ध भगवानको जन्म नेपालमा हुनु हामी सबै नेपालीको लागि अहोभाग्यको कुरो हो। यत्रो विशालतम् गुणगौरव भएको महामानवको जन्मको गौरव संसारका विरलै देशले प्राप्त गर्दछन्। वैशाख पूणिर्मालाई हामी बुद्ध पूणिर्मा भन्दछौं। बुद्धको जन्म, बोधि प्राप्ति र महापरिनिर्वाणका तीन संयोग परेको यस दिनलाई आम नेपाली र विशेषतः बुर्द्धधर्मका अनुयायीहरूले परमश्रद्धाका साथ प्रत्येक वर्ष मनाई आएका पनि छौं। मुलुकमा प्रजातन्त्रको पुनस्र्थापना र संविधानतः… पुरा पढौ

‘घाँटु लाई तमु (गुरुङ) जातिको संस्कृति नाच मान्ने कि नमान्ने ?

यस ब्रह्माण्डमा रहेका सजीव र निर्जीव सबै प्राणी र वस्तुको पहिचान उनीहरूको नामबाट हुन्छ। प्राणीमा चेतना र ज्ञानको सर्वश्रेष्ठ धनी मानिने हामी मानिसको पहिचान पनि नामबाटै हुन्छ तर सभ्यता, विकास र परिवर्तनसँग अगाडि बढ्दै जानेक्रममा मानव जाति र उनीहरूको समुदायको पहिचान, भाषा र संस्कार संस्कृतिबाट छुट्टदिै आएको छ। शीर्षकमा भएको ‘घाँटु नाचको चर्चा गर्नुपर्दा यो नाच गण्डकी अञ्चलमा बसोबास गर्दै… पुरा पढौ

नेपालमा लोकतन्त्र र पत्रकारको अवस्था

२०६९ साल जेठ ९ गते। अस्ति भर्खरजस्तो लाग्थ्यो। एक वर्ष बितिसकेछ। ऐतिहासिक संविधानसभाले नयाँ संविधान घोषणा गर्नुपर्ने थियो जेठ १४ गते। सवोर्च्च अदालतले पछिल्लो समयमा संविधानसभाको समय तोकिएको मिति नजिकिँदै थियो। देशमा विभिन्न आन्दोलनका कार्यक्रम भइरहेको थिए। कहिले कुन सङ्गठन त कहिले विभिन्न समाजले। बन्द र हडतालको लहर नै थियो। संविधानसभामा मुख्य विवादित विषय बनेको प्रदेशको नामको विषयलाई लिएर जातीय… पुरा पढौ

फोटो गोकुल जोशीको : संरक्षण गुरुङ र साहनीको

वि.सं. १९८७ सालमा तनहूँ जिल्लाको राईपुर गाउँमा जन्मिएर वि.सं २०१८ सालमा झापाको घैलाडुवामा दिवङ्गत हुन पुगेका कवि गोकुलप्रसाद जोशी पुग नपुग ३१ वर्षको आयु बाँच्न पाएका रहेछन्, तैपनि नेपाली साहित्यिक जगत्मा यिनी जनकविका रूपमा प्रख्यात भइसकेका छन्। नेपाली जनज्रि्रामा र नेपाली साहित्यमा उनी जनकवि गोकुल जोशी नामबाट चिनिएका छन्। उनी वि.सं २००७ सालको वरपरको समयदेखि मात्र नेपाली साहित्यिक क्षेत्रमा चिनिँदै… पुरा पढौ

आजको प्रमुख आवश्यकता महिला यौनहिंसाको अन्त्य

पितृसत्तात्मक समाजमा महिलाहरु हेपिदै र दबिदै आएका छन्। यो समाजको हरेक निर्णय र प्रक्रियामा केवल पुरुषको मात्र प्रभुत्व रहेको छ महिलालाई यसमा कुनै अधिकार दिइँदैन। आजको २१ औं शताब्दीमा पनि महिलालाई हेर्ने दृष्टिकोणमा परिवर्तन भएको छैन। आखिर महिला र पुरुष एक रथका दुर्इ पाङग्रा हुन्। जसरी एक पाङग्राबिना रथ अघि बढ्न सक्दैन, त्यसरी नै महिनाबिना पुरुष र पुरुषबिना महिला अगाडि… पुरा पढौ

सङ्घीयता किन ?

नेपाल एउटा शान्तिप्रिय देश हो। भारतले भाँजो नहालिदिएको भए ३० वर्ष अगाडि नै नेपाल शान्ति क्षेत्र भइसक्ने थियो। त्यतिखेर चीनलगायत विश्वका १०० भन्दा बढी देशले मान्यता दिइसकेका थिए। यदि भारतले अवरोध नगरेको भए आज देश स्वीजरल्याण्डको हाराहारीमा पुग्ने थियो। यो नै देशको लागि ठूलो घात भयो। नेपाल राजा पृथ्वीनारायण शाहका पालादेखि नै ४ जात (ब्राह्मण, क्षत्री, वैश्य र शुद्र) ३६… पुरा पढौ

प्रजातन्त्र सेनानी : दयाशंकर पालिखे

जगतशेर पालिखेका ४ भाइ, छोरा थिए, दयाशंकर, ओमशंकर, प्रदीपशंकर र कर्णकर। ४ छोरामध्य जेठा दयाशंकर, स्वाभीमानी, हक्की निडर र समाजसेवी स्वभावका हुनुहुन्थ्यो। उहाँ २००६ सालको अन्त्यतिर काङ्ग्रेसको स·ठन विस्तार गर्न पोखरा आउनुभएका श्री भद्रशर्माले रगतले हस्ताक्षर गरी काङ्ग्रेसी बनाएका ९ जनामध्येका एक हुनुहुन्छ। वि.सं. १९७५ असार १२ गते तत्कालीन साँघु मुखमा जन्मनुभएका पालिखे सात सालको क्रान्तिका महत्त्वपूर्ण योद्धा हुनुहुन्छ। पण्डित… पुरा पढौ

नेपाल स्वास्थ्यकर्मी सङ्घबारे केही कुरा

नेपाल स्वास्थ्यकर्मी सङ्घ छैंटौं महाधिवेशनसम्म आइपुग्दा धेरै ठूला आरोह अवरोह यो सङ्घमाथि आइपरेका छन्। भिन्न विचार र आस्था राख्ने मान्छेहरूका गिद्धे दृष्टि पनि पछि सङ्घमाथि पर्दछन्, कहिलेकाहीँ घरभित्रै ठूलै मतभेद र टकराव पनि यसको आफैभित्र को चुनौती हो। नेपाल ट्रेड युनियनसँग आबद्ध २४ वटा सङ्घमध्ये यो पनि एउटा सङ्घ हो। वर्तमान अवस्थामा ट्रेड भनेको व्यापार र युनियनको अर्थ सा·ठनिक स्वरुप… पुरा पढौ

खुम्चिँदो राष्ट्रियता, हुर्कंदो दण्डहीनता र सिण्डिकेटमय नयाँ नेपाल

सारा रात विते प्रभात पखमा झुल्के रवि लोकमा। जस्का कारण अन्धकार दवियो, छैनन् कुनै भोकमा।। उपरोक्त रामनाथ सँगीद्वारा अनुवादित स्वस्थानी महाकाव्यको नेपाली श्लोकले उजागर गरेजस्तै आदर्श राज्य स्थापित भइ साँच्चिकै देशमा विकासरूपी रविका कीरण झुल्किनुपर्ने हो। जसका कारण जताततै भोक, रोग र शोकबाट मुक्त नागरिक, समाज सृजनामा देश हासिरहेको भान हुनुपर्दथ्यो। वास्तवमा अहिलेका राजनीतिक घोषणापत्र, दर्शन एवं सिद्धान्तभन्दा पौराणिक कालका… पुरा पढौ

बहु-प्राकृतिक कृषि फार्म र यसका फाइदाबारे

क.     प्राकृतिक क्षय, साझा चिन्तन ख.      प्रकृति स्वयं विभिन्न तत्त्वबाट बनेको एक सार्वभौम शक्ति सम्पन्न संयुक्त स्वरूप हो। विभिन्न विरुवा, जीव, जन्तु तथा सम्पूर्ण सजीव प्राणीको लागि आवश्यक सम्पूर्ण तत्त्व प्रकृतिमा प्राप्त छ। मानवीय गतिविधिबिना नै ज·लमा विभिन्न जातका बोट विरुवा र प्राणीहरू स्वस्फूतरूपमा अस्तित्त्वमा छन्। जङ्गलमा विभिन्न किसिमका विरुवाका भागको जीवित तथा मृत अवस्थाका रूप स्वतः चक्रिय… पुरा पढौ