लेख

पोखरा विश्वविद्यालयलाई शुभ-कामना ∕

कविशिरोमणि लेखनाथको जन्म स्थान, शालिन हिमशृङ्खला, निर्मल ताल र मनोरम डाँडाका“डाको काखमा वि.सं. २०५४ सालमा स्थापित पोखरा विश्वविद्यालय तीव्र गतिमा बढ्दै गएको विश्वविद्यालय हो। यसको मूल दृष्टि नेपालका कुनाकप्चरा, गाउँ, शहरमा हुकेका नेपालीलाई सुलभ तरिकाले प्राविधिक र वैज्ञानिक शिक्षाले दीक्षित गर्दै राष्ट्र विकासमा टेवा पुर्‍याउन उच्च गुणस्तर, सक्षम र ज्ञानले भरिपूर्ण नागरिक उत्पादन गर्नु नै हो। राष्ट्र र अन्तराष्ट्रमा गरी… पुरा पढौ

राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरी गीत प्रतिष्ठान र सुर्खेत महाधिवेशन

'लोक गीत सङगीतको आदिभाषा हो भने शास्त्रीय स·ीत स·ीतको व्याकरण हो।’-चेतन कार्की चेतन कार्कीले भनेझैँ लोक गीत मानव जातिको उत्पत्तिसँगै विकसित भएको मानिन्छ। मानिसले जब गाँस, वास र कपाससँगै मनोरञ्जन पनि आवश्यक ठान्यो अनि उसले लोक साहित्यलाई आफ्नो मनोरञ्जनको माध्यम बनायो। त्यसैअन्तर्गतको एउटा महत्त्वपूर्ण विधा लोकगीत हो र लोकगीतभित्रको एउटा उपविधा दोहोरी गीत हो। एउटा गायकले आफूभित्रका भावनाहरू गीतको माध्यमबाट… पुरा पढौ

विद्यालयजस्तो शान्ति क्षेत्रमा तोडफोड गर्नु जघन्य अपराध

शिक्षण संस्थाबाट वा स्वाध्ययनबाट हासिल गरिने ज्ञान, पढाइद्वारा आर्जन गरिने बुद्धि कुनै विषय बारे वर्ण्र्ाा वा विवेचना गरिएको शास्त्र, विज्ञान विद्या हो। पढ्ने र पढाउनु ठाउँ, पाठशाला, स्कूल विद्यालय हुन्। विद्यालय शब्द विद्या र आलय दुर्इ शब्द मिलेर बनेको छ। विद्या भनेको ज्ञान हो भने आलय भनेको घर, गृह, वासस्थान, आश्रम, सहारा, ठाउँ, स्थान हुन्। निचोडमा भन्नु पर्दा ज्ञान आर्जन… पुरा पढौ

पोखराको वास्तविक एउटा इतिहास

खास पोखराका पुराना केही बुझने खालका व्यक्तिहरू यदाकदा कोही जीवित हुनुहोला जसलाई उमेरका कारणले पुरा स्मृति नहुन पनि सक्छ तापनि 'पं. ऋषिकेशव पराजुली’ लाई नजान्ने हुनुहुन्न होला। सामाजिक, शैक्षिक र राजनीतिक क्षेत्रमा पहिले केही काम गरेका व्यक्ति पोखरा मात्रका नभएर कास्की जिल्लाभरका जो हुनुहुन्छ होला उहा“ले पं.ऋषिकेशव पराजुलीलाई अवश्य चिन्नुभएको होला भन्ने म ठान्दछु। वास्तविक व्यक्ति जीवित छ“दैका वखत उनको… पुरा पढौ

हिन्दू धर्म संस्कृतिमा सोह्र श्राद्धको महिमा

विक्रम सम्वत्को प्रत्येक वर्षको आश्विन कृष्णपक्षको प्रतिपदादेखि अमावाश्य -औसी) सम्मका पन्ध्रवटा श्राद्ध र आश्विन शुक्ल प्रतिपदाका दिन गरिने मातामही श्राद्धसमेत गरिने सोह्र श्राद्ध आश्विन ४ गते बाट प्रारम्भ भएको छ। शास्त्र तथा कुलका आचारअनुसार पितृहरूले पाउन भन्ने उद्देश्यले श्रद्धापूर्वक गरिने कर्म श्राद्ध हो। आश्विन महिनाको कृष्णपक्ष सोह्र श्राद्ध पितृलाई पिण्ड दान गरेर पूजा गरिने दिनहरू श्राद्धपक्ष हो। स्र्वर्गे भएका बाबु… पुरा पढौ

राष्ट्र, राष्ट्रवाद र राष्ट्रियता

राष्ट्र, राष्ट्रवाद र राष्ट्रियता यी यस्ता फराकिला, गहकिला र बोझिला शब्दहरू हुन् जसको स्मरणले मात्र पनि व्यक्तित्वको गहिर्‍याइलाई आँकलन गर्न सकिन्छ। एउटा व्यक्ति कति सफल वा असफल भनेर मूल्याड्ढन गर्ने एउटा उत्तम कसी भनेको उसको राष्ट्र प्रेमको भावना हो। राष्ट्रप्रेम अर्थात राष्ट्रियताको महान यात्रामा हरदम लाग्ने मानिस सधैँ जिउँदा, सधैँ सन्मानित र सधैँ अमर रहन्छ। यसको ठीकविपरीत राष्ट्रलाई ठग्ने, राष्ट्रलाई… पुरा पढौ

लोकदोहोरी सम्राट : प्रजापति पराजुली

लोक साहित्यका विभिन्न विधा, उपविधामध्ये लोकगीत एउटा महत्त्वपूर्ण विधा हो। जन साधारणले मौखिक परम्पराबाट रच्दै र हुकाउँदै ल्याएको सहज अभिव्यक्ति जहाँ शास्त्रीय बन्धन र कलात्मक सचेतता हुँदैन, त्यो नै लोकसाहित्य हो। लोकका कुनै एक दुर्इ प्रतिभाद्वारा लोकजीवनका हाँसो, आँसु, दर्द, पीडा, स्थिति, परिस्थितिजन्य भावनाहरूलाई आफ्नो मधुर स्वर लहरीद्वारा अभिव्यक्त गरेपछि त्यही लहरीलाई पछ्याउँदै त्यहाँको लोकजीवन झुम्न थाल्दछ। त्यो लहरी अनेकौं… पुरा पढौ

दोस्रो संविधानसभाको निर्वाचन : साधारण नेपालीको आवाज

एउटा साधारण नेपालीले संविधानसभाको चर्चा सुन्न पाएको पनि युगौं भइसकेको छ, बाजेका पुस्तादेखिको चर्चा नातिका पुस्तासम्म आइपुगेको छ। कुनै बेला यस्तो समय पनि थियोः संविधान सभाको चुनावमात्र भइदिएको भए आम नेपालीहरूको चेतनाको दियो बल्दै जाने थियो, चेतनाको दियो झन्झन् उज्यालो हुँदैजाने थियो, देशको मुहार फेरिँदै जाने थियो। यस्तो आशा र आकांक्षा राख्दै राजनीतिक परिवर्तन र हेरफेरका निम्ति अत्यधिक नेपालीहरूले बलिदानीपूर्ण… पुरा पढौ

वेपत्ता छानविन तथा सत्य निरुपण मेल मिलाप आयोगसम्बन्धी अध्यादेश एक चर्चा

ने.क.पा. माओवादीले सञ्चालन गरेको दशवषे जनयुद्धको घाउ आजसम्म पनि निको भएको छैन। नेपाल सरकार र ने.क.पा.माओवादी बीच २०६३ साल मसिर ५ गते विस्तृत शान्ति सम्झौता भएको र सो शान्ति सम्झौताको दफा ५-२-३ मा युद्धको समयमा दुवै पक्षद्वारा वेपत्ता पारिएका, मारिएका व्यक्ति हरुको वास्तविक नाम, थर र घरको ठेगाना उल्लेख गर्ने गरि सम्झौता भएका मितिले ६० दिन भित्रैसार्वजनिक सूचना जारि गरि… पुरा पढौ

आदिदेव विश्वकर्माद्वारा नव निर्माण

सृष्टिको रचना हाम्रा धार्मिक ग्रन्थहरूको अध्ययनअनुसार हजारौं वर्ष पहिले भएको कुरा थाहा पाउन सकिन्छ। तर युगको परिवर्तन केही हजार वर्षको अन्तरमा भइरन्छ। हामीले सुन्दैआएका छौं कि, सत्य युग, त्रेतायुग, द्वापरयुग, र कलियुग। यी युगहरूको परिवर्तन हुँदा पृथ्वीमा विभिन्न किसिमका प्रलयहरू आउँछन्। तिनै प्रलयपश्चात् युगको नवनिर्माण हुन्छ। ती युगको परिवर्तन र प्रलयपछि निर्माणको आवश्यकता हुन्छ। एकातिर प्रलयले ठूलो जन, धन तथा… पुरा पढौ