लेख

बैंक/वित्तीय संस्था, सहकारी र सरकारी नीति

कुनै समयमा नेपाल बैड्ढ, राष्ट्रिय वाणिज्य बैड्ढ, कृषि विकास बैड्ढ र नेपाल औद्योगिक विकास निगम गरी जम्मा चार वटा वित्तीय संस्थाहरूले नेपालको वैकिङ् क्षेत्रमा एकाधिकार हुँदा, सर्वसाधारणको निम्ति बैड्ढको उपस्थिति दुर्वल थियो। पर्याप्त धितो, सीप र चाहना हुँदा हुँदै पनि पू“जीको अभावमा कैयौं औद्योगिक, पर्यटकीय प्रतिष्ठान कृषि र्फमहरू विस्तापित भएभने विकसित भएको मानव उर्जा पनि सेलाएर गएका दिनहरू थिए। वाणिज्य… पुरा पढौ

परिवर्तनको प्रवाहमा ‘म ढुङ्गो कसरी बनूँ’

दर्शन, विचार र यथार्थलाई मोहरूपी मसीले रङ्गरोगन गर्दै साहित्यिक सिर्जनामा आफ्नो मनस्थितिलाई हदरम क्रियाशील राख्नसक्ने व्यक्तिहरू विरलै पाइन्छन् । यसैले युगानुकूल देखापर्ने तथाकथित साहित्यकारहरूलाई चिन्ने र चिनाउँदै जाने काम अन्य सचेत पाठकहरूले गर्दै जानुपर्दछ । साहित्य र कलाका सर्न्दर्भमा विचार गर्दा कुनै पक्षमा उत्कृष्ट ठानिएका रचनाहरूको समीक्षा र समालोचनालाई पनि सिर्जनाकै हाराहारीमा लैजानुपर्दछ भन्ने मान्यतामा पनि यो पङ्तिकार हालसम्म अडिएको छ । अहिलेको… पुरा पढौ

मुलुकी ऐन दिवसको सान्दर्भिकता

'शास्त्र मात्र कालका प्रभावले सबै व्यवहार चल्न नसक्दा छोटा बडा सबैलाई कसुर अनुसार एकै सजायँ होस् घटी बढी नपरोस् भन्ना निमित्त हाम्रा महान् पूर्वज तत्कालीन श्री ५ बाट उसबखतका प्राइममिनिस्टरलाई हुकुम बस्स...दा बनी तयार तयार भई सम्वत् १९१० साल पौष बदि ७ रोजका दिनदेखि चली आइरहेको मुलुकी ऐनमा देश काल परिस्थिति अनुसार बेला-बेलामा थपघट संशोधन हुँदै आएको सबै एकत्रित गरी… पुरा पढौ

के हो ? बोल बम्

बोल बम् शब्द नेपाली भाषा होइन, हिन्दी भाषा हो। बोल भनेको 'भन’ हो र वम भनेको ओम 'फ्’ हो। व लाई भारतीयहरूले ब पनि भन्ने गर्छन्।बोल बम् भनेको नेपालीमा 'ओम (फ्) भन’ भनेको हो, अर्थात फ्को जप गर भनेको हो।तर यहां अर्थ नै नबुझी बोल बम् बोल बम् भन्दै चिच्याई हिँड्ने गर्छन्। भगवान शिवद्वारा प्रतिपादित तन्त्रसुत्रमा फ् मन्त्र साधनाको विधि… पुरा पढौ

विधिको शासन र भावी संविधान

विधिको शासनसम्बन्धी अवधारणाको सिद्धान्तको विकास ग्रीक दार्शनिक अरिष्टोटलको समयदेखि भएको देखिन्छ । विधिको शासनसम्बन्धी विचारको विकसित रुप बेलायतको गौरवमय क्रान्तिबाट भएको पाइन्छ । स्वाधिनताको अमेरिकी घोषणापत्र र अमेरिकी नागरिक अधिकारपत्रद्वारा स्वाधीनताको विकास भएको हो । यिनै घोषणापत्र र अधिकार पत्रद्वारा कानुनी शासनको व्यवस्थालाई संविधानमा समावेश गरिएको थियो । सन १७९१ को फ्रान्सको संविधानमा विधिको शासनको व्यवस्था गरियो । प्रो.डायसीका अनुसार कानुनको शासनका तीन अर्थ कानुनको… पुरा पढौ

बोलबमको महत्व एवं विशेषताहरु, बोलबम कहाँ र को बाट कसरी शुरुभयो ?

पौराणिक पृष्ठभूमिः हिन्दू धर्मका विभिन्न धार्मिक पुराण -ग्रन्थ) हरूमा उल्लेख भए अनुसार सत्ययुगमा देवताहरू र दानवहरूको बीचमा घनघोर युद्ध भयो। युद्ध लड्दालड्दै देवताहरू र दानवहरू थकित भए। दुबैतर्फ ठूलो हानी नोक्सानी भयो। अन्त्यमा परमात्मा बिष्णु भगवानले युद्ध स्थगित गर्न दुबैको बीचमा सहमति र समझदारीको एउटा जुक्ति निकाल्नु भयो। त्यो हो देवता र दानवका बीचमा समुद्र मन्थन गर्न लगाउने। अतः देवताहरू… पुरा पढौ

घडी एक प्रस· अनेक

कान्छो छोराले आज बिहानै 'गुड मर्निङ ड्याड’ भन्यो। म आफूले 'शुभ प्रभात’ भनेर अभिवादन गर्ने भएकाले कान्छो छोराले त्यही पदावली प्रयोग गरिदिएको भए पनि खुसी नै हुने थिएँ। अझ म त ज्यादै पुरातनपन्थी मानिस भएकाले उसले 'साष्टा’ दण्डवत् प्रणामझ् गरिदिएको भए दिल खोलेरै आशीर्वाद दिने थिएँ- 'शतं जीव’। मैले पनि शिष्टाचार पूर्वक नै भनें- आजदेखि नयाँ परम्पराको थालनी गरेछौ, खुसी… पुरा पढौ

के यही हो त नयाँ नेपाल ?

उहिलेको नेपालको गाउँघरका पुरुष महिला किसानी, खेतीबारीमा काम गर्ने, सोझा र असल थिए। उनीहरू सामाजिक मूल्य मान्यता पालना गर्ने, नैतिकवान्, संस्कृत्रि्रेमी र स्वाभिमानी थिए। आफ्नो राष्ट्र र राष्ट्रियताको लागि मरिमेट्थे। खराब काम गर्न हुँदैन भन्ने नैतिक डर थियो उनीहरूमा। तर आजका नेपालीमा पश्चिमेली हावाले प्रभाव पार्न थालेको छ। जसले गर्दा कोही कसैसँग डराउन छाडे। इज्जत र धर्मको डर मान्न छाडे।… पुरा पढौ

किन धनी र सम्पन्न भएन नेपाल ?

कुनै समयमा आजको अमेरिका पनि गरिब थियो। त्यहाँका आदिवासी 'रेड इण्डियनहरू’ घुमन्ते जीवन व्यतित गर्थे। विशेषगरी युरोप र दक्षिण अमेरिकाबाट धार्मिक तथा राजनीतिक कारणले विस्थापन हुन पुगेका धनी र सम्पन्न वर्गका मानिस अमेरिकामा शरण लिन पुगेका थिए। नवआगन्तुक र अमेरिकाका आदिवासीबीचमा केही समय द्वन्द्व पनि चल्यो। धनी मानिसका घर र सम्पतिमाथि धन नहुनेहरूले आक्रमण गरेको इतिहास पनि छ। तथापि त्यहाँको… पुरा पढौ

कहिले होला पोखराको सडक खाल्डाखुल्डीमुक्त

पोखरा, २२ साउन।नेताहरूले खनेको खाल्डा के खाल्डा ? पोखराका बाटाका खाल्डा पो खाल्डा। काङ्ग्रेसलाई जाके पनि हुने, एमालेलाई जाके पनि हुने। वर्षका बेला, विकासे माछा पाले पनि हुने। उस्तै परे žयाफ्टिङको प्रशिक्षण थाले पनि हुने। बाटो त बाटो, पोखराको बाटो पो बाटो। यो कविताको हरफ हास्य व्यङ्यकार विश्व शाक्यले त्यसै लेखेका होइनन्। पर्यटकीय क्षेत्र पोखराको बाटोको बेहाल देखेर व्यङ्य गर्दै… पुरा पढौ