लेख

दिवंगत न्यायमूर्ति विश्वनाथ उपाध्याय -एक सम्झना

विश्वनाथ उपाध्यायले एक सक्रिय एवं पूर्णजीवन बाँचेर दिवंगत हुनुभएको छ। सक्रिय यस अर्थमा कि आफ्नो जीवनको अन्तिमकाल सम्म पनि उहाँले सार्वजनिक सरोकारका विषयमा आफ्ना विचार व्यक्त गर्दै गर्नु भएको हो। र, पूर्ण यस मानेमा भन्न सकिन्छ कि नेपालीको सरदर आयु हेर्दा ८४ वर्षको जीवन जिउन पाउनु पनि एक अहोभाग्य नै हो। विश्वनाथजीलाई हामी दुर्इ क्षेत्रमा उहाँका योगदानका कारण सम्झिन्छौ र… पुरा पढौ

सुशासनको मुल आधार भ्रष्टाचार मुक्त समाज

मानिसका इच्छाहरू अनन्त छन्। यिनै इच्छा पूर्ति गर्न मानिसले कर्म गर्दछ। कर्म दुर्इ प्रकारका छन् ती हुन् सतकर्म र असत कर्म। सत कर्म गरेर आफ्ना आवश्यकता पूर्ति गर्नु सदाचारिता हो भने असत कर्म गरेर पूर्ति गर्नु भ्रष्टाचार हो। राज्यले प्रतिपादन गरेका ऐन नियमहरू अनुसार सार्वजनिक कोषबाट आर्थिक लाभ लिनु सदाचारिता हो भने आर्थिक ऐन नियम विपरित आर्थिक लाभ लिनु भ्रष्टाचार… पुरा पढौ

दाइजो

दाइजो वा दाइजोप्रथा पुरानो सामाजिक प्रचलन हो। दाइजोको वास्तविक अर्थ हुन्छ 'दिनेकाम’। प्रयोगात्मक नेपाली शब्दको चतुर्थ सस्करणमा दाईजोको अर्थलाई प्रष्ट पार्दै लेखिएको छ-'विवाहमा दुलहीलाई माइतीका तर्फबाट दिइने धनमाल।’ त्यस्तै ऋजamदभचक भ्लनष्किजक म्ष्अतष्यलबचथ को १९८८ को प्रथम सस्करणमा लेखिएको छ “ तजभ उचयउभचतथ धजष्अज  ब धomबल दचष्लनक तय जभच जगकदबलम बत mबचचष्बनभ”। दाइजोप्रथा भन्नालेँ“दाइजो दिने वा लिने प्रचलनलाई’ बुझिन्छ। दाइजो दिने… पुरा पढौ

सामाजिक आन्दोलनको औचित्य सकिएको छैन

नेपालको राजनीतिक दलहरूमा देखिएको विचलन र विकृतिका कारण सामाजिक आन्दोलनको आवश्यकता देखा पर्‍यो। जब राजनीति निश्चित सिद्धान्त र विचारबाट विचलित हुन्छ तब समाजका बौद्धिक एवं स·ठित सामाजिक सङ्घसंस्थाहरूले सचेततापूर्वक ठीक ट्रयाकमा ल्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने हुन्छ। जरा गाडेर बसेको २४० वर्ष पुरानो राजसंस्था र त्यसका उत्तराधिकारी 'राजा’ लाई जनआन्दोलनको बलमा हुत्याएपछि एउटा नयाँ युगको प्रारम्भ भयो। लामो समयदेखिको शोषण… पुरा पढौ

“विद्यालय तहमा गणितको नतिजा न्यून हुनका कारणहरु”

गणित भनेको विभिन्न वस्तू घटनाहरुको संवन्ध यसको मात्राको तार्तिक अध्ययन भनि परिभाषित गर्न सकिन्छ।हुनत गणितलाई अंकहरुको विज्ञान पनि भनेर परिभाषित गरेको पाइन्छ।वर्तमान परिवेशमा गणित केवल अंकहरुको विज्ञान मात्र होइन यो त मानव जीवन हो।जीवनको हरेक पलसँग गणित जोडिएको छ।सरल तथा व्यवस्थीत रुपले जिउने तथा समाजमा उत्कृष्ट जीवन बिताउने यसको भूमिका रहेको हुन्छ। गणितको महत्व अपरम्पार रहेको छ।हरेक विषयको विषयगत ज्ञान… पुरा पढौ

हात्तीपाइले रोग निवारण किन ?

हात्तीपाइलो रोग मानव समाजमा धेरै पुरानो रोग हो। कुष्ठरोग जस्तै मानिसलाई शारीरिक रूपमा असक्त, असमर्थ तथा अपा· बनाउने सरुवा रोग एक प्रकारको मसिनो धागो आकारको परजीवीबाट सङ्क्रमण भएपछि लाग्दछ। असमर्थ, अपा· अवस्थामा पुगेपछि प्रभावकारी उपचारको लागि औषधि नभएको हुँदा यस रोगले व्यक्तिगत, पारिवारिक एवं सामाजिक समस्या बढाउन र विकासमा अवरोध ल्याउन अहम् भूमिका खेलेको छ। सोझै ज्यान नलिने तर अशक्त,… पुरा पढौ

चौबाटोमा अलमलिएका नेपाली

'चौबाटो’ अक्सर हामीले भोग्दै र भन्दै आएको शब्द हो। अङ्ग्रेजीमा यस परिभाषिक शब्दलाई 'क्रस रोड’ ९ऋचयकक च्यबम० भनिन्छ। प्रायः सबै पश्चिमाहरुले मान्दै आएका परम प्रभु 'यशुु लाई संकेतबाट चिनिने एउटा रेखाचित्र पनि () क्रस। इसामशीलाई त्यत्तिबेलाका पादरी पण्डित र शासकले उनका सत्यवाणीबाट भयभित भएर अर्थात यशुका शिक्षाबाट उनीहरुले धर्मका नाउँमा गर्दै आएको शोषण, अन्याय-अत्याचारको भण्डाफोर हुने देखेर झुठा मुद्दा लगाई… पुरा पढौ

क्यान्सर रोग निवारणमा सञ्चार माध्यमको भूमिका

अर्वुद (क्यान्सर) रोग आज संसारभरीमा दिनहुँ बद्दो स्वास्थ समस्याको रुपमा देखा पर्न थालेको छ। मानिसको बद्दै गएको औसत आयु, बद्दो शहरीकरण एवं औद्योगिकरण तथा खाद्य परिकार र जीवनशैलीमा आएको परिवर्तन नै यो रोग फैलिनुको मुख्य कारणको रुपमा रहेको देखिन्छ। अर्वुद रोग शरीरको कोष या कोषिकाहरुको समूहको अस्वाभाविक वृद्धि हो। यदि यसलाई समयमा नै नष्ट गरिएन वा हटाइएन भने, शरीर भरी… पुरा पढौ

पोखरादेखि पर्यटकीय गाउँ चित्रेसम्म

मङ्सिर महिनाको समय, अनुकूल समय। न चिसो, न गर्मी। पोखरादेखि पर्वतको चित्रेसम्मको यात्रा थियो हाम्रो। कास्की, स्याङ्जा र पर्वत जिल्लाको नौ वटा गाविसअन्तर्गत पर्ने पञ्चासे क्षेत्र आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको आगमन पनि बढ्दो छ। पञ्चासेको पेरिफेरीमा भने १७ वटा गाविस पर्दछन्। पारिस्थितिक प्रणालीमा आधारित अनुकूलन कार्यक्रम (इबीए) का प्रतिनिधिसँगको यात्रा कुराकानी गर्दै जाँदा बाटो कटेको पत्तै भएन। नेपालमै पहिलो पटक… पुरा पढौ

शिक्षाका ज्योति : रामचन्द्र सुवेदी

मुसुक्क हाँसी बोलने बानी दार्शनिक स्वरूप हे काल तैले क्यान्सर बनी चुडालिस् त्यो रूप। टपक्क टिपी किन हो? लगिस् रामचन्द्र बाबालाई हजारौं जनता रोएको रोयै टुहुरा बनाई।। यो सुन्दर पृथ्वीमा थुप्रै मानिस जन्मिएर मानव मानवको ज·ल बनेर भरिएको छ। विश्वमा आज करिब सात अर्बको हाराहारीमा मानिस जन्मिसकेको कुरा तथ्याड्ढले देखाउन खोजेको छ। ती सबै मानिस असल मात्र जन्मेका भए सायद… पुरा पढौ