लेख

जनचेतनाका संवाहक गोरखापत्र बाजे

माघ महिनाको अन्तिम साताको एक बिहान ९:३० बजे मेरा एक जना मित्र सुरेन्द्र थापा मगरको फोन आयो, मेरो मोवाईलमा गोरखापत्र बाजेको पनि सद्गत् हुँदै रहेछ भनेर। थापाजीले पृ.ना. क्याम्पसका प्रमुख गेहेन्द्र कोर्इरालाकी माताज्यू परलोक भएको र सेतीनदीको तुलसीघाटमा दाहसंस्कार हुँदै गरेको समाचार बताउने क्रममा गरेको यस खबरले मलाई स्तब्ध बनाएको हो। अझ "गोरखापत्र बाजे" सेतीको नहरमा हाम्फालेर आत्महत्या गरेको सुन्दा… पुरा पढौ

सन्दर्भः हलो दिवस

प्रस· आजभन्दा ६८ वर्ष पहिलेको हो।जुन ऐतिहासिक छ र पनि ओझेलमा परेको छ।अहिले आएर लामो समयान्तर पछि कृषि व्यवसायमा कृषि कर्ममा ठूलो परिवर्तन आएको छ।पहिलेजस्तो काठको हलो गोरुको मात्र भर पर्नु पर्दैन।न त कामको लागि जातभात विभेदता नै छ।आजभोलि खेती लगाउने काममा ट्रयाक्टर, आधुनिक हलो, रा’गा गाडाको प्रयोग हुन्छ र हलो जोत्ने काम सामान्य र सबै जात विशेषले सहजरूपले गर्न… पुरा पढौ

सर्वमान्य त्रिमूर्ति शिव परमात्माको दिव्य कर्तव्यको यादगार पर्व महाशिवरात्रि

के तपाई कल्पना गर्न सक्नुहुन्छ ? यस सृष्टिकै सवोर्च्च सत्ता, सर्वशक्तिवान सर्वमानव आत्माका पिता परमपिता परमात्मालाई अन्य कुनै मानव आत्मा, देवात्मा वा कुनै स्थूल पदार्थको रुपमा चित्रित गरिएको हुन्छ। वास्तवमा परमात्मा शिवको विषयमा यस्तै एउटा महान भूल भएको छ र त्यो महान भूललाई सच्चाउनु पर्ने आवश्यकता छ। संसारका विशेष मुस्लिम, क्रिश्चियन, बुद्ध आदि धर्महरुमा आ-आफ्ना धर्मपिताहरुलाई नै भगवानको रुपमा मानिएको… पुरा पढौ

मलालाको नारी शिक्षा प्रेम र नारी दिवसको सान्दर्भिकता

विगतका वर्षजस्तै यस वर्ष पनि मार्च ८ को अवसर पारेर अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस मनाइँदै छ।विश्वका अधिकांश देशलगायत नेपालमा पनि विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाउँदै आएको यो दिवस औपचारिकतामा मात्र सिमित नराखी सम्पूर्ण महिलाहरूलाई सक्रिय बनाउँदै महिला सशक्तीकरणलाई मूर्त रूप दिँदै, महिलाका हक अधिकार, महिला अस्तित्वको सम्मान, समान अवसर, समान पहुँच, महिला हिंसा जस्ता कुरामा आवाज उठाउने कुरामा कुनै शड्ढा छैन।यसैमा यो… पुरा पढौ

प्रश्न अधिकार वा सुरक्षाको

हरेक वर्षझैं यस वर्ष पनि विभिन्न महिलावादी र अधिकार वादी सङ्घसंस्थाले अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसको अवसरमा आफ्नो वाषिर्क कार्यक्रमको रूपमा यस कार्यक्रमलाई भव्य रूपमा सफल पार्नको लागि व्यानर तथा प्लेकार्डहरूमा आर्कषक नारासहित तयार पार्नुको साथै अनुमानित खर्च विवरण समेत पास गराई यस वर्ष ‘महिला हिंसा अन्त्य गरौ, कुरा होइन काम गरौं’ भन्ने मूल नारासहित अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस मनाउने तयारी गरिरहेका छन्।… पुरा पढौ

हिउँदको समय र वन डढेलो

वन डढेलो भन्नाले हामीबिना उद्देश्य जानी नजानी वन क्षेत्रमा आगो लगाउनुलाई बुझिन्छ। हिउँदका समयमा पानी कम पर्ने र वनमा भएका घाँस पातहरू सुक्ने हुँदा आगो सल्कन सजिलो हुने हुँदा वन वा अन्य घर वस्तीमा समते बढी आगोलागी हुने गर्दछ। आगो आफैमा त्यसै लाग्ने वा कमै वस्तुमा सल्कने होइन। यो तपार्इं हाम्रोको भूल र विहोस साथै विद्युतीय कारणबाट पनि आगो लाग्न… पुरा पढौ

विद्युतको विकास नै नेपालको समृद्धिको द्योतक हो

नेपालका नदीहरूको पानीको श्रोत मनसुनी वर्ष नै हो र यसरी पर्ने पानी गाउँ घर वन पाखामा मूल फुटेर निस्कन्छ। कोशी गण्डकी, कर्णाली र महाकाली आदि ठूला नदीहरू हिमालयबाट निसृत हुन्छन्। नदीको पानी नै विद्युत उत्पादनको प्रमुख श्रोत हो। विश्वमा सवैभन्दा बढी विद्युत उत्पादन हुने देश दक्षिण अमेरिकी मुलुक चिली हो। त्यहाँ ८४ हजार मेगावाट विद्युत उत्पादन हुन सक्ने क्षमता छ।… पुरा पढौ

मदहोस ‘मिरिक’

नेपालको सीमा क्षेत्र पशुपतिनगर पुगेपछि भारतीय भू-भागमा प्रवेशसँगै दुर्इ गन्तव्य छुइन्छ, एउटा दार्जलिङ जाने अर्को दार्जलिङ जिल्लामा पर्ने मिरिक जाने। मिरिक पशुपतिनगरबाट करिव १५ किमीको दूरीमा छ। यात्राको लागि गाडीको पर्याप्त सुविधा छ। धेरै जसो भाडाको जिप चल्ने रहेछ। आकर्षक रूपमा सजाइएका वेष्ट बंगालको नम्बर प्लेट टाँगिएका जिप र त्यसमा बजाइने नेपाली विभिन्न गीतले यात्रालाई रोमाञ्चक बनाउँदछ। भाषा एउटै, लवाइ… पुरा पढौ

सुन नून भएपछि र नून सुन भएपछि

‘ए शुक्रे !, पाखातिरट शहराँ आउँदा सुकेका झिक्रा ल्याइदे न।’ धनपति मुखियाले भन्यो। सक्तिनँ नि मुखियासाहेब ! दुइटा बाल्टिनमा दूध बोक्नुपर्छ। कति बुद्धि नभएको बजिया रहेछ ? दुइटा हातमा बाल्टिन झुन्ड्याएस्, अनि पिठ्युँमा चिलाउनेको सुकेको झिक्रो बोकेस्। शरीरलाई काम पनि पुग्छ, नून तेलको लागि दाम पनि हुन्छ। यी पखेलीले पैसाको मूल्य किन नचिनेका होलान् हँ - मुखियाबाले थप्यो। हुन्छ हुन्छ… पुरा पढौ

आखिर, नत्थी लगाएर हिँड्दै छौ हामी

एकचोटी प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईले एउटा कार्यक्रममा भनेछन्-’प्रतिपक्षलाई नत्थी लाएर चुनावमा ल्याउँछु। त्यति बेलादेखि यो ‘नत्थी’ शब्द बढी प्रचलित भयो। नत्थीको शाब्दीक अर्थ के रहेछ भनेर मैले नेपाली वृहत् शब्दकोश यसो पल्टाएँ। नत्थीको अर्थ गोरु राँगो आदिलाई नाकमा लगाइने मुन्द्रोसहितको डोरी, नत्थ अथवा कसैले कुनै काम गर्न विवश वा बाध्य गराउने उपाय वा कुरा हँुदोरहेछ। हुन त नत्थीको अर्थ स्त्री जातिले… पुरा पढौ