लेख

भारतमा मिसिने हो भने चाँडो गरौं, होइन भने यसो गरौं

विशेषगरी देशको राजनीतिक वर्गसित सल्लाह हो यो। देशको राजनीतिक परिस्थिति बुझेका आमजनता पनि यो सरसल्लाहमा सरीक हुनुहोला भन्ने आशा छ। यसरी खुल्लमखुल्ला भारतमा मिसिने, मिसाउने चर्चा उठाएकोमा उक्त दुवै वर्गका मानिसले प्रथमतः यस लेखको लेखकलाई राष्ट्रविरोधी भन्नुपर्ने हुन्छ होला। किनकि हामी नेपालीहरू यतिखेर आत्मविश्वास नभएको राष्टप्रेममा बाँचिरहेका छौं। परिस्थिति जस्तो देखिए पनि सार्वजनिक रूपमा बोल्दा मुखले राष्टवादी कुरा गरिदिनुपर्ने नैतिकता… पुरा पढौ

कस्तो विडम्बना ?

धेरै जनाको भावना मिलेर एउटा विचार आउँछ। त्यो विचार नै पछि कानून बन्दछ, संस्कार बन्दछ र संहिता बन्दछ। भावना विशाल हुन्छ, व्याख्या गर्न नसकिने हुन्छ तर भावनालाई काबूमा राख्नु नै समझदारी मानिन्छ, भावना हाम्रो जीवनमा धेरै महत्वपूर्ण विषय हो। जीवनको प्रत्येक पाइलोमा भावना सँगै हुन्छ। हाम्रो स्वर, शब्द, कुराकानी, व्यवहार आदि हर कुरामा भावना मिसिएकै हुन्छ। भावना भाव वाचक संज्ञा… पुरा पढौ

समलिङ्गी तेस्रो लिङ्गीका पाँच भेदहरू

लेखक व्यक्तिको यौन अङ्ग अनुसार देखा पर्ने भिन्नतालाई लिङ्ग र लिङ्गको आधारमा समाजले निर्धारण गरेको सामाजिक भूमिकालाई लै·किता भनी परिभाषित गर्ने गरिएको छ। लै·कि पहिचानको दृष्टिकोणबाट मूलधारको रूपमा रहेका महिला र पुरुष भन्दा अलग तेस्रो लिङ्गी पहिचान भएका व्यक्तिहरू समेत समाजमा अल्पसङ्ख्यक रूपमा रहेका हन्छन। सबै व्यक्ति विपरीत लिङ्गी नै हुन्छन् भन्ने मान्यता राखी यो नै उत्तम तथा माथिल्लो हो… पुरा पढौ

प्रभावकारी र दिगो शिक्षण सिकाइको कडी

आधुनिक परिवेशमा ज्ञानआर्जन गर्ने माध्यम धेरै छन्। त्यति हुँदाहुँदै पनि शिक्षक नै त्यो एक कडी हो जसको उपस्थितिबिना सिकाइको वातावरण तयार हँदैन। सिकाइलाई प्रभावकारी र दिगो बनाउने कुरा शिक्षक र विद्यार्थीबीचको सम्बन्धको दूरीले निर्धारण गर्दछ। उत्तर आधुनिक शिक्षामनोविद्हरू शिक्षक र विद्यार्थीबीचको सम्बन्ध सुमधुर र मजबुत भयो भने मात्रै शिक्षण सिकाइ प्रभावकारी र दिगो हुन्छ भनी विश्वास गर्दछन्। विगत केही दशक… पुरा पढौ

हरेक ठाउँमा अपहेलित बन्न पुग्छे अपाङ्ग महिला

यस समाजले अपा·ताको परिभाषा स्पष्ट रूपमा नबुझको हुदाँ हरेक ठाउँमा अपा·ता भएकी महिला अपहेलित र तिरस्कार बन्न पुगेको खबर दिनप्रतिदिन सार्वजनिक हुँदै आएको छ। के हो अपा·ता भन्ने कुराको स्पष्ट पहिचान नबुझेका कारणले नै आज समाजमा अपा·ता भएका महिलाले दु खदायी जीवन बिताउन बाध्या भएका छन्। अपा· भनेको शरीरका अ·हरू र शारीरिक प्रणालीमा भएको समस्या हो यही समस्याको कारण भौतिक,… पुरा पढौ

भूकम्पका कारण र बच्ने उपायहरू

नेपालको राजधानी काठमाडौँको पनि अत्यन्तै चल्तीको ठाउँ नयाँ सडक वि.सं. १९९० को भूकम्पको उपज हो। भूकम्प, नाम सुन्दै आङ जिरि· हुने वस्तु पनि कहिले काहीँ सकारात्मक परिणाम लिएर आउँछ, बाध्यात्मक रूपमै किन नहोस्। यद्यपि भूकम्प विनाशकारी त हुन्छ नै। यसले थुप्रै संरचना नष्ट्र गर्छ। धनजनको विनाश गर्छ। यो एक प्रकारको प्राकृतिक प्रकोप हो। मानव सभ्यतालाई यसले बेलाबखत थरहरी बनाउँछ। अनेक… पुरा पढौ

शान्ति र क्रान्तिका लागि नयाँ राजनीतिक पार्टीको प्रस्ताव ‘सुन्दर, शान्त, विशाल नेपाल’ पार्टी

यी पंक्तिहरूको लेखक देशको राजनीतिमा एक्लो वृहस्पति जस्तै हो। राजनीतिमा ऊ कुलीन पनि होइन। तर पनि उसले राजनीति बुझ्ने प्रयास बाल्यकालदेखि नै गर्दै आएको छ। जीवनको लगभग उत्तरार्द्धमा आएर उसले देशको राजनीतिमा मुख खोल्ने साहस जुटाएको छ। तर बगिरहेको गंगामा हात धुनेगरी होइन। लेखकका विचार कति ग्राह्य छन्, पाठक प्रतिक्रियाबाट थाहा हुँदै जाला। यहाँनेर एउटा भन्नैपर्ने के छ भने मानिसमात्रको… पुरा पढौ

पृथ्वीनारायण शाह र उनका उपदेशहरू

चीनमा एउटा भनाई छ - 'तिमीले जुन पोखरीको पानी खान्छौं त्यसको निर्मातालाई सम्झने पनि गर।’ आधुनिक चीनका महाननेता तथा एक मार्क्सवादी दार्शनिक माओले आफ्ना धेरै साहित्यहरूमा यस भनाईलाई महत्त्वका साथ उल्लेख गरेको पाइन्छ। उक्त सरल भनाईमा एउटा गहिरो अन्तरदृष्टि के रहेको छ भने हाम्रा पुर्खाका पौरखका उपलब्धीहरू हामीले उपभोग गर्दा ती पौरखी पूर्वजप्रति आदरभाव राख्ने वा सम्मान गर्ने कार्यबाट हामीहरू… पुरा पढौ

त्यो नै अन्तिम भेट होला भन्ने पटक्कै लागेको थिएन

घाम आज पनि हिजोजस्तै लागे तापनि हिजोको जस्तो दिन आज भएन, आजको जस्तो दिन पक्कै पनि भोलीहुने छैन । यसै पनि पुस महिना जाडोले त्यसै पनि कठयाङ्ग्रिने त्यसमाथि सुन्नु परेको अकल्पनिय दुःखद समाचारले मनमस्ितष्क नै हिउँपानीले नुहाएजस्तै भएको छ । तापमान शुन्यड्रि्रीबाट तलतल र्झदैर्झदै मनको हिमालमा सम्झनाका हिँउ बाक्लिदै पोखरा डोर्‍याइरहेको छ मलाई । विश्वप्रसिद्ध धवल माछापुच्छे र अन्नपूर्णका काखहरुमा अवस्थित सुन्दर नगरी… पुरा पढौ

व्यक्तिगत र दलीय स्वार्थ नेपालको संवेदनशील भविष्य

संविधानसभाको दोस्रो निर्वाचनबाट विजय प्राप्त गरी एकचोटि असफल भएको निर्वाचन तथा संविधान लेखन प्रक्रिया सफल बनाएर नेपाल र नेपालीको सुनौलो भविष्य निर्माणको सपथ खाएका राष्ट्र निर्माताहरु आफ्नो पार्टीभत्रको झैँझगडा मिलाउन सकेका छैनन्। यतिबेला सबैजसो पार्टीका समान समस्या देखिएको छ। समानुपातिक सभासद् छनौट प्रक्रिया सबैलाई आफ्नो पक्षका मान्छे छान्नुपरेको छ। यस्तै-यस्तै विवादमा रुमलिएर बल्ल-तल्ल चुनावको डेढ महिनापछि आफ्नो पार्टीकाट संविधानसभामा प्रतिनिधित्व… पुरा पढौ