लेख

कसरी बन्ने त सफल उद्घोषक

विविध सभा, समारोह वा सांस्कृतिक कार्यक्रम प्रथमतः बोल्ने वा कार्यक्रमको बारेमा क्रमबद्धरुपमा दर्शक वा श्रोतालाई जानकारी गराउने व्यक्तिलाई उद्घोषक भनिन्छ। उद्घोषक पाँच अक्षर मिलेर बनेको छ। जसमा 'उ’ भनेको उत्कृष्ट आवाज भएको 'द’ भनेको केही दक्षता हासिल गरेको, 'घो’ बाट घोषणा गर्ने व्यक्ति 'ष’ बाट सटिक जवाफ दिने व्यक्ति र 'क’ भनेको कर्ण्र्ााप्रय आवाजको धनी या काल्पनिक शक्ति भएको भन्ने… पुरा पढौ

आदिवासी, जनजाति र ब्राम्हण क्षेत्री

कुनै खास क्षेत्र वा ठाउँमा आदिमकालदेखि बसोबास गर्दै आएका त्यस क्षेत्रको विशेषता बोकेका मानिसहरुलाई आदिवासी भनिन्छ। जसको आफै मातृभाषा, रिती-रिवाज, परम्परागतसमेतको छुटै सांस्कृतिक पहिचान छुटै सामाजिक संरचना हुन्छ। आफै इतिहास हुन्छ। बृहद नेपाली कोषका अनुसार आदिवासी भन्नाले कुनै निश्चित ठाउँमा वसोवास गर्ने अन्य जात जाति भन्दा पहिला सो ठाउँमा जंगल फाडेर खनी खोस्री अथवा जंगलका खाने वनका पदार्थ गीठा, भ्याकुर,… पुरा पढौ

बिग्रिएको संस्कृति: सप्रिएको मोजमस्ती

संस्कार भन्नेवित्तिकै धार्मिक अनुष्ठानसँग सम्बन्धित कार्यलाई बुझिन्छ। संस्कारगत रूपमा गरिने कार्य संस्कृति हो। नेपाली संस्कृति पुरातन वैदिक सभ्यता, बौद्ध र किराँत, मिथिला र अवध सभ्यताको समग्र प्रभावको सम्मिश्रणमा निर्मित छ। भिन्न जाति, भाषा, संस्कृतिको बाहुल्य भएर पनि सहिष्णुताले गर्दा नेपालको मौलिकता विश्वसामु गर्विलो बन्न पुगेको छ। संस्कृतिलाई धार्मिक कार्य, पूजापाठ, पर्व आदिसँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ तापनि संस्कृतिको विशालता जोखेर जोखिन्न,… पुरा पढौ

महिला सशक्तीकरणका लागि तीज

वास्तवमा छुटेको सम्बन्ध जोड्ने, मनका तीतोपना मेटेर नयाँ विचारको सूत्रपात गर्ने पर्व हो तीज। यसको मौलिकता बचाइराख्न महिलाकै सुझबुझ आवश्यक भएको विषयमा चर्किरहेको आवाजमा होमा हो मिलाउँदै तीजलाई विभेदको खाडल नबनाउन यो वर्षको तीज गएका वर्षहरूमा भन्दा निकै सामान्य देखियो। बहुजाति, बहुसांस्कृतिक, बहुधार्मिक यस देशमा एकता नामको फूल फुलाउन यस्ता पर्वहरूले अहम् भूमिका खेलेको भए तापनि पर्वको नाममा पार्टीनै खाने… पुरा पढौ

तीज हाम्रो संस्कृति हो, फेशन होइन

भनिन्छ, ' नारी आमा हुन् नारी घरकी देवता हुन्’ नेपालमा नारीहरूले मनाउने चाडवाडमध्ये तीज सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र ठूलो चाडको रूपमा लिइन्छ। साँच्चै तीजलाई एउटा आफन्तको बीचमा मीठो सम्बन्ध साथै नारीहरूको सम्मान अनि उनीहरूको भावना, विचार, खुसी, एकअर्कामा आदान-प्रदान गर्ने पर्वको रूपमा पनि लिन सकिन्छ। परापूर्वकालमा तीजलाई एउटा विवाहित नारी पराईघरमा गइसकेपछि जुनसुकै बेला माइतमा आउने अवसर नमिल्ने हुँदा र दिदीबहिनीको… पुरा पढौ

तीज, नारी र विकृति

भित्र बाहिर गरे पनि रुचाउँदिनन् सासूले रूँदा रूँदै पछयौरी यो भिज्यो आँसुले। ............ यो घरको भाँडाकुँडा होटेलकै छ चाल घाँस काट्न वन जाँदा कोरें कपाल। विशेष गरी हिन्दू नारीले आफ्ना पतिको दीर्घायुको कामना गरेर ब्रत बसी पूजाआजा गरी तीज पर्व मनाउने गर्छन्। यस पर्वमा विवाह भएका छोरी चेलीलाई माइतबाट लिन जाने, तीजको अघिल्लो दिन सबै बसेर मीठा(मीठा परिकारहरू 'दर’ खाने… पुरा पढौ

तीज र विकृति

तीज हिन्दू नारीहरुकेा महान पावन पर्व हो। धेरै वर्षसम्म माइतीघरमा नगएका ८०/८५ वर्ष उमेरका बृद्वा महिलाहरुसमेत तीजमा लठ्ठी टेकी माइतीघरमा गई भाइ, भतीजा, बुहारी, माइतीलाई भेटी आफ्ना दाजुभाइ, भतीजा, बुहारी, माइतीलाई भेटी आफ्ना दाजुभाइ, दिदीबहिनीसँग दुःख-सुख बिसाउँछन्। बावुआमाले पनि विवाह भएका छोरीलाई तिनीहरुको घरमा गइ तीजमा बोलाउने चलन छ। ती विवाहिता छोरी पनि माइतीघरमा गई आफ्नो घरको राम्रो नराम्रो दुःख… पुरा पढौ

सेवा

सेवा भन्दा वित्तिकै एकले अकोर्लाई सहयोग वा चाकडी, पालन, पोषण सम्झनु कुनै अनौठो कुरा होइन तर यहाँ सेवा शब्दको अर्थ शिव परमात्माको अमर वाणी अरू जो सुकैलाई जानकारी गराई बुझाउने सबैलाई प्रशिक्षण गराउने भन्ने बुभिन्छ। तर पनि हरेक क्षेत्र, समाज, गाउँ, घर, टोल, संस्था, राज्य, अड्डा, अदालत सवै स्कुल कलेजहरूमा बिनापारिश्रमिक सहयोगको हिसाबले काम गर्ने भावनालाई सेवा भनी सम्झनु ठीक… पुरा पढौ

हाम्रो अभिभारा

हाम्रो अभिभारा स्वच्छ, सुन्दर, पोखरा मूल मन्त्र लिएर पोखरा उप-महानगरपालिका सत्रौं नगर परिषद्बाट पारित आ.व. २०७०।७१ को बजेट नीति, कार्यक्रम तथा आय व्यय विवरण सहित पोखरेली नगरवासी समक्ष छ। आफ्नो सङ्कल्पित अभिभाराको आदर्श बिन्दुमा कहिले पुग्ने हो - सायद यसलाई अभियानकै रूपमा नगरमा बसोबास गर्ने विभिन्न जाति, समुदाय, सङ्घसंस्था र वर्गले समेत आत्मसात गरे यो बिन्दुमा पुग्न धेरै समय लाग्ने… पुरा पढौ

पुस्तकालय दिवस र यसको सान्दर्भिकता

'एक गाउँ एक पुस्तकालय, एक विद्यालय एक पुस्तकालय’ को नारासहित भाद्र १५ मा देशभर छैटौं पुस्तकालय दिवस मनाइँदैछ। नेपालमा औपचारिक रूपमा वि.सं. १८६९ भाद्र १५ गते पुस्तकालय सेवा प्रारम्भ भएको दिनलाई ऐतिहासिक उपलब्धिको रूपमा स्मरण गर्दै पुस्तकालय तथा सूचना विज्ञानका क्षेत्रमा भएका गतिविधिहरू एवम् पुस्तकालयको आवश्यकता बारे जानकारी गराउने, देशभर पुस्तकालयको स्थापना, संरक्षण र विकासमा सहयोग पुर्‍याउने, ज्ञान र सूचनाको… पुरा पढौ