लेख

हाम्रो संस्कृति र तीज पर्व

धार्मिक दृष्टिकोण अनुसार तीज भनेको नारीहरूको सौभाग्य र समृद्धिका निमित्त शिव र पार्वतीको उपासना र पुजा गर्ने ऐतिहासिक पर्व हो। प्रत्येक बर्षको भाद्र शुक्ल तृतीयाको दिन यो पर्व पर्दछ। यसलाई हरितालिका तीज भनिन्छ। धार्मिक परम्पराअनुसार हिमालय पर्वतकी छोरी पार्वतीको सानै उमेरदेखि महादेवसँग गहिरो प्रेम थियो। हिमालय पर्वतले विष्णुलाई छोरी कन्यादान दिन तयार भएको पार्वतीले थाहा पाएर उनी भागेर ज·ल गईन्… पुरा पढौ

तीजको बदलिदो राग

भनिन्छ हिन्दू नारीहरूको महान चाड तीज एक विशेष प्रकारको चाड हो । सायद हिन्दू नारीको हैसियत प्राप्त गरेका नारीहरू यो चाड मनाउनको लागि आ-आफ्नो गच्छे अनुसार सक्दो प्रयास गर्छन्। शिव र पार्वतीको किम्बदन्तीको अथाह प्रभावबाट हजारौँ हजार वर्ष गुज्रेको नारीहरूको यो परम्परा आज आएर एक जीवनशैलीको रूप धारणा गरेका छन्। ऐतिहासिक महत्त्वको पाटोलाई फरक ढङ्गले प्रस्तुत गरेर आजका नारीहरूले तीजलाई नयाँ… पुरा पढौ

मेरो अनुभूतिमा तीज हिजो र आज

हामी सानो छँदा चार्डपर्व भनेपछि हुरुक्कै हुन्थ्यौं। जब जनैपूणिर्मा आउँथ्यो अब चाड पर्व आयो भनेर मनभित्र खुशिको अनुभूति हुन्थ्यो। जनैपूणिर्मामा हातमा कसको धेरै तावा हुने भनेर साथी साथी बीच प्रतिस्पर्धा नै चल्थ्यो। पुरेतले थोरै तावा लगाईदिएर कन्जुस्याइँ गर्दा मनमनमा रिस समेत उठ्थ्यो। आमा भन्नु हुन्थ्यो जनै पूणिर्माले चाड बोलाउँछ। मैले सोध्ने गर्थे अब कुन चाड आउँछ आमा। उहाँ भन्नु हुन्थ्यो-अव… पुरा पढौ

चेलीको तीज पर्व

मानव सभ्यताको प्रारम्भीक चरणदेखि नै लोकसाहित्यको उदय भएको पाइन्छ। यिनै लोकसाहित्य भित्र लोक जीवनका यावत आस्था र विश्वासहरू, व्यवहार अनि अनुभूतिहरू अटाएका हुन्छन्। यही लोक साहित्य मार्फत् लोकले आफ्ना मान्यता र जीवन दर्शनहरूलाई स्थापित गर्दै समग्र भोगाईका वहूआयामिक पाटाहरूलाई समाहित गरिरहेका हुन्छन्। अतः लोकसाहित्य मानव जीवनको सिङ्गो दस्तावेज हो। हाम्रो अस्तित्व यसैसँग जोडिएको छ, नेपाली हुनुको गौरव पनि यसैमा छ।… पुरा पढौ

प्राकृतिक प्रकोप र राहत कार्यक्रम

यो वर्ष समयमा पानी नपर्नाले कयौ स्थानमा किसानले खेत रोप्न सकेनन्। तर श्रावण महिनाको भिषण वर्षाले धेरै जिल्लाका सयौं मानिसहरूले ज्यान गुमाउन पर्‍यो भने हजारौ मानिसहरू घरबारबिहिन बन्न पुगे। बाढी र पैरोका कारण कैयौ राजमार्गहरू र बाटाघाटाहरू बन्द हुँदा दैनिक जीवनयापनमा सबैलाई कष्ट भोग्न पर्‍यो। कैयौं गाउँ बस्तीहरू बगेका छन् भने कति डुबानमा परेका छन्। यो बिपत्तिले आम नागरिकहरूलाई दुखः… पुरा पढौ

न्याय प्रणाली एक विवेचना

विगत वि.सं. १९९७ देखि आजसम्म न्यायपालिकालाई स्वतन्त्र, सक्षम र जवाफदेही बनाउन विभिन्न काल खण्डमा विभिन्न किसिमले प्रयास भएका छन्। वि.सं. १९९७ मा तत्कालीन राणा प्राईम मिनिष्टर, -प्रधानमन्त्री) जुद्ध समशेरद्वारा प्रधान न्यायालय स्थापनासम्बन्धी सनद जारी गरिएको थियो। प्रथम प्रधान न्यायाधीश वहादुर शमशेर भएका थिए। त्यस पछि सूर्य शमशेर र आनन्द शमशेर क्रमशः प्रधान न्यायाधीश भए। नेपाल सरकार वैधानिक कानून २००४ द्वारा… पुरा पढौ

नयाँ संविधान र ऐन निर्माण प्रकृया

संविधान कुनैपनि देशको प्राण हो। संविधान बिना राज्यको उपस्थिति मानिदैन। यस्तो संवेदनशील विषयमा सबैको संवेदनशीलता त्यतिनै आवश्यक छ। जनताको लागि राष्ट्र मुटु हो। यो मुटुको सञ्चालन संविधानले गर्दछ। जानेर वा नजानेर, भुलले या नियती जे ले होस् पहिलो संविधानसभाबाट संविधान नबन्नु नेपालीका लागि त्यो भन्दा ठूलो दुर्भाग्य केही थिएन। खैर जेहोस्, अत्यन्तै धैर्यवान् शालिन नेपालीले शान्तिपूर्ण तरिकाबाट दोस्रो संविधानसभाको निर्वाचन… पुरा पढौ

कसरी प्रयोग गर्ने सूचनाको हक

कुनै पनि सार्वजनिक निकायबाट सम्पादन भएका सार्वजनिक महत्व र सरोकारका काम, कारबाही, निर्णय, विकास निर्माणसँग सम्बन्धित कुनै लिखित सामग्री वा जानकारीको बुझ्न वा प्रमाणित प्रतिलिप लिन र वा अनुगमन गर्न पाउने अधिकारलाई सूचनाको हक भनिन्छ। सूचना जनताको मौलिक हक/अधिकार हो। सार्वजनिक निकायका पदाधिकारीहरूले जनताको सूचना जिम्मा लिने, व्यवस्थित गर्ने र मागेका बेलामा उपलब्ध गराउने, ती सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिहरूको दायित्व… पुरा पढौ

मोदीको जादू

भारत-पाकिस्तान, रुस-अमेरिका वा उत्तरकोरिया-दीक्षिणकोरिया बीचको जस्तो प्रतिस्पर्धी नभए पनि नेपाल-भारत बीचको सम्बन्ध इतिहासदेखि नै विवादास्पद रहँदै आएको छ। शत्रुतापूर्ण नै त भन्न मिल्दैन तर हार्दिकतापूर्ण भन्न पनि सकिँदैन। सीमा विवाददेखि जलस्रोतको विषय, व्यापार तथा पारवाहन सन्धिदेखि लिएर सपुर्दगी सन्धिसम्मका कुनै न कुनै कुराले नेपालभारत सम्बन्ध निरन्तर उतारचढावपूर्ण रहँदै आएको छ। यस्तो उतारचढावकै बीच पछिल्लो पटक भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नेपालको… पुरा पढौ

कृष्ण वन्दे जगत गुरु

हाम्रो वैदिक सनातन हिन्दू धर्ममा भगवान श्रीकृष्ण साक्षत परब्रम्ह परमात्मा परमेश्वर हुनुहुन्छ। शास्वत महापुरुष पनि हुनुहुन्छ। मानवीय दृष्टिकोणले हेर्दा एक ऐतिहासिक व्यक्तित्व हुनुहुन्छ। श्रीकृष्ण जस्तो परमात्माको जन्म अथवा अवतार एउटा ज्यादै पेचीलो कालखण्डमा भएको थियो। श्रीकृष्ण भगवानको जन्म बासुदेव र देवकीको गर्भवाद कंसको जेलमा भएको हो कृष्णको जीवन वाल्यकालदेखि नै सङ्र्घर्षमय भएको थियो। उहाँ जन्मनेवित्तिकै भूमिगत हुन बाध्य हुनुपरेको थियो।… पुरा पढौ