लेख

अन्तर्राटि्रय विमानस्थल र पोखराको मुहार

विश्व क्रमशः साँघुरिदै गइरहेको छ। विज्ञानको उपलब्धि, विभिन्न खालका आविष्कारले जतिसुकै टाढा  भए पनि नजिक्याउन, देख्न सकिने, कुरा गर्न सकिने, पुग्न सकिने अवस्था सृजना भएको छ। विकासको प्रारुप नै यहीबाट देखिन्छ, महसुस गरिन्छ। गाडी बनाउने चमत्कारी उपलब्धिपछि सडक बनाउने, चौडा, चिप्लो सडक बनाएर छिटो पुग्ने प्रयास गरिएको छ। रेलको निर्माणपछि एकैचोटी धेरै मानिसलाई एकसाथ लामो यात्राका लागि लैजान सकिने अवस्था… पुरा पढौ

हिंसा मुक्त समाज आजको आवश्यकता

नेपाल संयुक्त राष्ट्रसंघको सदस्य राष्ट्र भएको नाताले संयुक्त राष्ट्र संघले सन् १९९१देखि प्रत्येक वर्ष विश्वभर २५ नोभेम्बरदेखि १० डिसेम्बर १६ दिनसम्म लैंगिक हिंसाविरुद्धको दिवस मनाउने घोषणा गरेबमोजिम हाम्रो देशमा पनि अहिले सो अभियान जारी छ। सरकारको घोषित नीतिअनुसार प्रत्येक जिल्लामा महिला तथा बालबालिका कार्यालयको अगुवाइमा सरकारका विभिन्न निकाय र सरोकारवाला संघ, संस्थाको समन्वयमा यो १६ दिने लैंगिक हिंसा विरुद्धको अभियान… पुरा पढौ

राष्ट्रियताको व्रि्रम र अतिरेकपूर्ण् विरोधको चेपुवामा संशोधन विधेयक

संविधान कार्यान्वयनमा उत्पन्न कठिनाइको पीडा यथावत् छ। संविधानले तोकेको २०७४ सालको पहिलो हप्ताभित्र संघीय व्यवस्थापिका संसदको चुनाव सम्पन्न गर्नु छ। र, यसअघि नै हुनुपर्ने छ-स्थानीय तह र प्रदेशको चुनाव। संविधान जारी भएदेखिको मधेसको असन्तुष्टि यथावत छ। यो असन्तुष्टि खास गरेर प्रदेश सिमांकनको विषयमा हो। पूर्वदेखि पश्चिमसम्मको समथर भागमात्रको दुर्इ प्रदेश हुनुपर्छ भन्ने मधेसका केही राजनीतिक नेतृत्वको अडान रहँदै आएको छ।… पुरा पढौ

अझै अल्मलिएको संघीयता

नेपालमा भर्खर-भर्खर बहुदल आएको थियो। राजनीतिक दलहरू खुल्ला भएका थिए। राजनीतिक दलले आफ्नो दलीय अभिष्ट पूरा गर्न विद्यार्थीलाई हड्ताल गर्न लगाउथे। अहिले पनि लगाउँछन्। यो हड्ताल भन्ने शब्द पञ्चायतकालभरि परिचित थिएन। बहुदलले यसलाई परिचित गरायो। सुरुमा हड्ताललाई धेरै मानिस ‘हरिताल’ भन्थे। गाउँघरतिर हरिताल आयो रे भनेर यसलाई डरालग्दो जीवको रुपमा कल्पना गरिन्थ्यो। यो बन्द, हड्तालको रुपमा बुझिँदैनथ्यो। ठीक यसैगरी यति… पुरा पढौ

पोखरालाई उत्कृष्ट सहर किन नबनाउने ?

विश्वमा रहेका विभिन्न मुलुक विभिन्नि तवरवाट प्रतिस्पर्धा गरिराखेका छन्। ती मुलुकमा रहेका थुप्रै सहर पनि एकापसमा तछाडमछाड गर्दै छन्। विश्व परिवेशमा कुनै महत्वपूर्ण आयोजना गर्नसमेत तयारीका साथ प्रतिस्पर्धा गरिरहेका घटना हामीले देखेका छौ, सुनेका छौ। ओलम्पिक, विश्व फुटबल, हावापानी सम्मेलन, गरिबी उन्मूलन सम्मेलन, संगीत, साहित्य सम्मेलनहरू गर्न सबै सहर लालयित हुन्छन् किनभने विश्वमाझ आफ्नो सहरलाई देखाउनका लागी प्रेरित भइरहेको सर्न्दर्भमा… पुरा पढौ

क्युवा, क्यास्ट्रो र नेपाल

हुन त लेख्नको लागि आफ्नै देशका विषयहरु छन्, बग्रेल्ती। धेरै छन् विषयहरु। तर, यस हप्ता विश्वलाई नै प्रभावित पारेका र विशेषतः नेपालका आमा सचेत समूहले प्रेरणा लिएका युगपुरुष फिडेल क्यास्ट्रोको निधन भएकोले उनको सम्बन्धमा केही नलेख्नु एक किमिसले आफैलाई धोका दिनुसरह हुने मैले ठाने। यसका केही खास कारणहरु छन्। पहिलो कुरा, पढे लेखेर प्राप्त गरेको ज्ञान, युवा उर्जा र सौर्यताको… पुरा पढौ

प्रादेशिक सम्वृद्धिको आधार : प्राकृतिक स्रोत र पूर्वाधार

लोकतान्त्रिक संघीय गणतन्त्र नेपालको संविधान २०७२ जारी भएपश्चात देश संघीय ढाँचासहितको प्रादेशिक संरचनामा गइसकेको छ। सात प्रदेशको जुन अवधारणा संविधानमा उल्लेख गरिएको छ, यसबाट प्रत्येक प्रदेशले आर्थिक सम्वृद्धिका आधारको पहिचान गरी अगाडि बढनु आवश्यक देखिन्छ। हाम्रो देशको सर्न्दर्भमा दुर्भाग्य नै भन्नु पर्छ कि यहाँको राजनीति गतिविधिमा बेमौसमको बाजा बढी बजाउने गरिन्छ। यति वेलाको बहस प्रत्येक प्रदेशको आर्थिक, सामाजिक रुपान्तरण कसरी… पुरा पढौ

महिला हिंसा र हाम्रो समाज

हरेक वर्षको नोभेम्बर २५ देखि डिसेम्बर १० सम्म संसारभर महिला हिंसाविरुद्धको १६ दिने अभियान मनाइन्छ। डोमिनिकल रिपब्लिकको निरंकुश शासनविरुद्ध दुर्इ दिदीबहिनी मिराबल र पेटि्रकाले गरेेको संर्घष्ाको वीरगाथा र अत्याचारी शासकले उनीहरुलाई दिएको मृत्युदण्डको स्मृतिमा यो दिवस १९९१ देखि संसारभर मनाउन थालिएको हो। महिलाविरुद्ध वर्षभरी नै हिंसा हुन्छ तर हामी यो दिवस १६ दिनमात्र मनाउँछौं। जेहोस् १६ दिनमा पनि महिला हिंसाविरुद्ध… पुरा पढौ

क्षयरोग अन्त्यका लागि सबै सङ्गठित होऔ“

राष्ट्रिय क्षयरोग नियन्त्रण दिवस मंसीर १३, २०७३ यस वर्ष पनि सदा झैँ मनाउन गइरहेका छौँ। नेपाल क्षयरोग निवारण संस्था नेपालको अग्रणी संस्था हो। यो संस्थाले विविध कार्यक्रमहरु गर्दै आइरहेको छ। यस वर्षको नारालाई संस्थाले देशभरि क्षयरोग अन्त्यका लागि सबै सङ्गठित होऔँ भन्ने रहेको छ। नेपाल क्षयरोग निवारण संस्थाको स्थापना हुनु भनेको नेपाल सरकारको राष्ट्रिय क्षयरोग कार्यक्रमलाई सफल पार्न सम्बन्धित सबै… पुरा पढौ

बहु गुणकारी कागती

कागती सदावहार अमिलो प्रजातिको वनस्पति हो। यसको प्रयोग भान्सादेखि अन्य सरसफाइ जस्ता कार्यमा प्रयोग हुँदै आएको छ। यसको उत्पत्ति ठयाक्कै थाह नभए पनि उत्तरी भारतको आसाम, उत्तरी वर्मा र चीनमा पहिलो शताब्दीतिर यो देखिएको अनुमान गरिएको छ। पछि दक्षिणी इटाली हुँदै युरोप, अफिकातिर यसको विस्तार भएको मानिएको छ। तर हालका दिनमा विश्वका सम्पूर्ण देशमा कागती पाइन्छ। संस्कृत भाषामा निम्बु भनेर… पुरा पढौ