लेख

नेपाली साहित्यमा महाकवि देवकोटा

१. साहित्यको इतिहासमा कविता नेपाली साहित्यका इतिहासकारहरूले नेपाली कविताको काल विभाजन गर्दा वि.स. १८०१ देखि शुरु गरेका छन् र २००८ सालदेखि यतालाई आधुनिक काल मानेका छन्। यस बीचमा क्रमशः वीरगाथा काल, भक्तिकाल, श्रृंगारकाल, प्राक-आधुनिककाल वा नव्यकालपछि आधुनिककाल पर्दछ। नव्यकाल १९७५-२००७ भित्र मानिएको छ। यसै काल भित्रका तीन कवि लेखनाथ पौड्याल (१९४१-२०२२), बालकृष्ण सम (१९५९-२०३८) र लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा (१९६६-२०१६) का बारेमा… पुरा पढौ

शाकाहारी जीवनशैली आजको आवश्यकता

आहार शुद्ध भयो भने विचार शुद्ध हुन्छ, विचार शुद्ध भयो भने कर्म शुद्ध हुन्छ। हामी जस्तो भोजन गछौ, त्यस्तै किसिमको चित्त, स्वभाव, संस्कार, भावना एवम् व्यवहारको जन्म हुन्छ। शुद्ध आहारले मानिसमा सकारात्मक सोचको विकास हुन्छ, जुन कुनै पनि व्यक्तिको भविष्य निर्माणमा अपरिहार्य हुन्छ। शुद्ध आहार भन्नाले सामान्यतया शाकाहारी अर्थात हिंसारहित आहारलाई सम्झनुपर्छ। भनिन्छ आजको युग विज्ञान र प्रविधिको युग हो… पुरा पढौ

निर्वाचनमा महिलाका चुनौती र अवसर           

चुनावी वातावरणमा कास्कीको माहौल तातेको छ आगामी मसिर १० र २१ मा हुन् गैरहेको प्रतिनिधि तथा प्रदेश सभा चुनावले जनताहरूमा भेटघाटका आयामहरू थपिदिएका छन्। देश विकासको लागि स्थायी सरकारको अपरिहार्यता रहेता पनि हामीले भोग्न पाइरहेका छैनौ। प्रजातन्त्रको स्थापनासँगै हामीले सरकार मात्र परिवर्तन गर्दै गयौँ तर देश विकास तथा आत्मनिर्भर बनाउन तिर लागेनौ। नेतृत्व वर्गले सदैव आफनो स्वार्थको लागि शासन सत्ता… पुरा पढौ

पशुपंक्षीलाई पनि सम्मान

मानव जीवन विभिन्न संस्कृतिले भरिपूर्ण छ। यसमध्ये पशुपंक्षी तथा वनस्पतिलाई पुज्ने प्रचलन आजको होइन। सम्यताको सुरुवातदेखि नै आफ्नो स्वार्थ अनुकूल विभिन्न गतिविधि गरिदैं आएको छ। मानिसले मनोरञ्जनका लागि जंगली जनावरलाई घरपालुवा बनाएर जीवनलाई सहज बनाएका छन्। कतिपय चार्डपर्वहरुमा यिनै पशुपंक्षीहरुलाई सम्मान पनि दिइएको छ। तिहारमा काग, कुकुर, गाई र गोरुको पूजा गरेर यिनीहरुको महत्त्व दर्शाएका छन्। जन्मदेखि मृत्युसम्म मानवले केही… पुरा पढौ

दीपावली पर्वको परम्परा

प्राचीनकालमा पश्चिम नेपालको किराँत राजा बलिहाङ जीवन र मृत्युको बारेमा भविष्यवाणी गर्न सक्ने विलक्षण प्रतिभावान् व्यक्ति भएकोले ज्यादै प्रसिद्ध भए। त्यस समयमा उनी सबै प्रमुख वा अधिकारी र उनका प्रजाका प्रिय थिए। तर जब उनी आफैले आफ्नो मृत्युको समय थाहा पाए उनले प्रमुखहरुको सभाको आयोजना गरेर कार्तिक औंसीको अन्धकार रातमा यमराज आउने छन् र उनको जीवन अपहरण गर्नेछन् भनी सो… पुरा पढौ

आफ्नै मौलिकपना भएको म्हपूजा पर्व

नेपालका विभिन्न आदिवासीहरु मध्ये नेवार समुदाय एक महत्वपूर्ण जाति हो । काठमाडौं उपत्यकाको निर्माण महाचीनबाट आउनु भएका मञ्जुश्रीले तालको रुपमा भएको काठमाडौको पानी चोभारको गल्छीबाट  निकालेर बसोबास गर्न योग्य उपत्यका बनाए पछि नेवारहरुको सभ्यताको शुरुवात भएको हो भन्ने सहजै अनुमान गर्न सकिन्छ । उनीहरुले काठमाडौं उपत्यकामा विभिन्न र्मूत अर्मूत सम्पदाहरु निर्माण गरे । यहाँका मन्दिर, सत्तल पाटी पौवाहरु र्मूत सम्पति हुन् भने यहाँको… पुरा पढौ

तिहार पर्व मितव्ययी बनाऔँ

हामी नेपालीहरू चार्डपर्व धेरै मनाउँछौँ। के का लागि - मनोरञ्जनका लागि। राष्ट्रिय पर्व दशैँ लगत्तै तिहार पर्व आएको छ। पूजाआजा, भोजभतेर, खेल तमासा आदिबाट गरिने मनोरञ्जन खास खास प्रकारका धार्मिक कार्य वा पर्वोत्सव, पर्व वा उत्सव मनाइने वा भोज खाइने समय वा दिन चाड हुन्। रमाइलो गरिने र पूजा आदि गरिने विशेष वर्ष, मीठो मीठो खाइने नयाँ नयाँ कपडा गहना… पुरा पढौ

चिकित्सा क्षेत्र सुधारका अभियन्ता डाक्टर केसी

चिकित्सा क्षेत्र सुधार र आम नेपालीको स्वास्थ्य उपचारमा सहज पहुँच पुगोस् भन्ने एक मात्र व्यक्ति हुन् डाक्टर गोविन्द के.सी.। त्यसैका लागि भनेर उनी पटक पटक अनसनरत केसी आम दिनदुःखी, सर्वहारा नेपालीका आस्था र अडानका पुजारी हुन्। जायज मागका साथ अनवरत एक महान् योद्धाको जीवन रक्षा पहिल्यै हुनुपर्ने हो। तर यही नेपाल देश हो जहाँ अरुको भलाईका लागि आफ्नो जिऊ, ज्यान… पुरा पढौ

नेपाली कांग्रेस र वाम एकता

आसन्न प्रादेशिक एवम् संघीय निर्वाचनको मुखैमा एमाले, माके र नयाँ शक्ति बीचको चुनावी तालमेल र भनिएको एकताले राष्ट्रिय राजनीति तरंगीत छ। अहिले छापाहरू र विद्युतीय संचार माध्यमहरूका वालहरू पोतिएर व्यापक भएका छन्। एउटै 'स्कुल अफ थट’ भएका र जीन पनि एउटै भएकाहरू आपसमा मिल्नु नौलो होइन। बरु ठूला ठूला दुर्इ पार्टीरू जस्तै अमेरिकामा डेमोक्र्याट र रिपब्लीकन, युकेमा कन्जरभेटिव र लिवरल… पुरा पढौ

बेथितिलाई अन्त गरौ

हामी धेरै समयबाट बेथितिबाट घेरिएका छौँ। जता हेर्‍यो उतै हताश हुने स्थिति देखिन्छ। यो बेथितिको अन्त राज्यबाट शुरु गर्नुपर्ने हो तर राजनैतिक संक्रमण अवस्थालई ढाल बनाई सहमतिको नाममा कानूनी राज्य, कानूनको पालना, न्यायोचित वितरण, सुशासनको अवस्था र दण्डविहीनताको अवस्था  अन्त गर्ने जस्ता सामन्य नागरिकलाई सुरक्षित अनुभूत गराउने कुराहरु पछि परेको, महसुस हुन नसकेको अवस्था छ। यहीबाट बेथितिको शुरुवात भएको हो।… पुरा पढौ