लेख

वैचारिक तथा साङ्गठनिक यात्राका महारथीहरू वीपी र पुष्पलाल

नेपालको प्रजातान्त्रिक तथा वाम आन्दोलनका शिखर पुरुषहरू विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला -वीपी) र पुष्पलाल श्रेष्ठ -पिएल) समकालीन योद्धा हुन्। यी दुवैको निधन भएको यो वर्ष ३५ र ३९ वर्ष व्यतीत भएको छ। विद्यार्थी जीवन कालमा मार्क्सवादबाट प्रभावित यी दुवै व्यक्तिहरूले नेपाली राजनीतिमा छुट्टाछुट्टै वैचारिक तथा साङ्गठिनक धार समात्दै आआफ्नो सङ्गठन निर्माण र विस्तार गरे। तत्कालीन अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय काँग्रेस- पछि नेपाली… पुरा पढौ

विश्वेश्वर र पुष्पलाल : विचार र व्यक्ति

नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका शीर्ष पुरुष विश्वेश्वरप्रसाद र कम्युनिष्ट आन्दोलनका अग्रदूत पुष्पलालको स्मृति दिवश साउनको पहिलो हप्ता पर्नु एक संयोग मात्रै हो, दैवी संयोग। तथापि मुलुकको राजनीतिक क्षेत्रलाई सर्वाधिक प्रभाव पार्ने यी दुर्इ ध्रुवलाई एकै साथ संझनु र उनीहरुले हाम्रो राष्ट्रको सामाजिक एवं राजनीतिक जीवनमा युगपर्यन्त पारेको प्रभावलाई विश्लेषण गर्न मिल्ने यो दैवी घटनाको आफ्नै महत्व पनि छ। मैले यी दुर्इ… पुरा पढौ

नेपाली काँग्रेस र वीपी कोइराला

विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला अर्थात् वि.पि. कोइराला नेपाली राजनैतिक आकाशका एक नक्षत्र एवं युग पुरुष।  सिन्धुलीको दुम्जाको खाता पिता परिवार भन्नु नै कोर्इराला परिवार थियो र पछि त्यो परिवार वसाइ सरेर मोरङको विराटनगरमा पुगे। पहाडवाट झरेका ढाक्रेको धुजा धुजा र गन्हाएको लुगालाई पार्सलको रुपमा राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शम्शेरलाई पठाए वापत पिता कृष्ण प्रसाद कोर्इरालालाई गिरफ्तारी गरी सर्वस्वहरण गर्ने हुकुम भएपछि उनले… पुरा पढौ

सहस्र श्रद्धाञ्जलि : डा. स्वामी रामानन्द गिरिप्रति

असार १० गतेको दिन थियो, पोखरा सभागृहमा सञ्चालित एउटा सांस्कृतिक कार्यक्रमको प्रमुख अतिथ्य गर्दै थिएँ। गोजीबाट हातेफोन करायो। बोल्यो - 'गुरु ! स्वामी रामनन्द गिरिजी महाराज पोखरा पुरुञ्चौर काउरेको आश्रममा हुनुहुन्छ। तपाईँलाई पनि संझना गर्नु भएको छ। हामी दर्शन भेटका लागि रात उतै बस्ने गरी जाने तयारीमा छौं, हजुर पनि जाऊँ भनेर फोन गरेको।’ यो आवाज थियो मेरा मित्र महेश… पुरा पढौ

आँधीखोला गाउँपालिकाका चुनौती र सम्भावनाहरु

आँधीखोला एक ऐतिहासिक नाम हो, जुन नाम पौराणिक धर्मर्दर्शनसँग जोडिएको छ। अयोध्या नरेश राजा दशरथ र पितृभक्त श्रवणकुमार र उनका माता पिता जो दृष्टिविहीन थिए, उनीहरुसँग सम्बन्धित रहेको र अन्धाअन्धीका आँसुबाट वगेको आँधीखोला जो स्याङ्जा जिल्लाभरि वगेर कालीगण्डकीमा मिसिने स्याङ्जा जिल्लाकै एकमात्र ऐतिहासिक नाममा रहेको आँधीखोला गाउँपालिका हो। पूर्वमा सेतीखोला दक्षिणमा खर्सु डहरेको लेक पश्चिममा अन्धाअन्धी एवं पञ्चमूल पर्यटकीय गाउँ… पुरा पढौ

मेरा दृष्टिमा : पुष्पलाल

जसले राष्ट्रका लागि केही गर्न सकेका हुन्छन्, तिनै व्यक्ति राष्ट्रमा सदा अमर रहन्छन्।  नेपालको इतिहासमा राजनीतिका माध्यमबाट राष्ट्र सेवा गरी सदा अमर रहने व्यक्तिहरूमध्ये क. पुष्पलाल पनि एक हुन्। आज उनै क. पुष्पलालको ३९ औं स्मृतिमा उनीप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै उनको योगदानको स्मरण गर्न चाहन्छु। नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका संस्थापक नेता तथा कम्युनिष्ट आन्दोलनका अगुवा क.पुष्पलालको क्रान्तिकारी जीवनको बारेमा मैले… पुरा पढौ

समृद्ध महानगर सपना र आवश्यकता

सुन्दर नगरी पोखरा दिनानुदिन कुरुप बन्दैछ। भाषणमा सपना देखाउनेले जीवनमा कति वसन्त पार गरे,  कति प्रगति गरे तर 'हाम्रो पोखरा, राम्रो पोखरा’ सम्भावनाको बावजुद खासै सुन्दर र व्यवस्थित हुन सकेको छैन। पोखरा अहिले आवश्यकता आवश्यकताकै शहर बनिरहेछ, हिजोको तुलनामा केही परिवर्तन भएको देखिए पनि वषौपछि पोखरा फर्किएर आउनेहरु पोखरालाई जुनरुपमा हेर्न चाहन्छन्, त्यो पाउन सकिएन भन्ने जनगुनासो  छ। दीर्घकालीन सोच… पुरा पढौ

शरीरदेखि ब्रह्माण्डसम्म अग्नि तत्व

ब्रह्माण्डमा जे छ, हाम्रो शरीरमा पनि त्यही पञ्चभौतिक तत्त्व -पृथ्वी, जल, वायु अग्नि र आकाश) छ।यसै तत्वको सन्तुलनमा शरीरको निर्माण हुन्छ। अग्निको महत्त्व जनाउँदै ऋग्वेदमा लेखिएको छ, "सूयो नो दिवस्पातु, अग्नि पार्थिभ्यः, सूर्यले दिनको रक्षा गरुँन, अग्निले धनजन (पृथ्वी) को।" उज्यालो र तातो दिने भएकोले समस्त जीवजन्तुलाई बचाउने हुकाउने अर्थमा सूर्यको व्याख्या गरिएको छ। भन्न खोजिएको कुरो के भने समुचित… पुरा पढौ

पूर्वीय दर्शनका शिखर पुरुष स्वामी रामानन्द गिरिजी

वि. सं. २००३ सालमा धादिङको केवलपुरमा जन्मनु भएका डा. स्वामी रामानन्द गिरिजी महाराज २०७४ साल आषाढ २४ गते काठमाण्डौ पशुपति क्षेत्रको शंकराचार्य मठमा ब्रम्हलीन हुनु भयो । आध्यात्मिक जगतको क्षितिजमा चम्किरहेको एउटा चहकिलो तारा -नक्षत्र) त्यसै दिनदेखि अब कहिल्यै नउदाउने गरी अस्ताएको छ । यो अपूरणीय क्षति हो । डा. स्वामी रामानन्द आवाल ब्रम्हचारी नै हुनुहुन्थ्यो । उहा“ अद्वैत वेदान्त दर्शनका ज्ञाता मात्र नभई… पुरा पढौ

संस्कृत शिक्षा र यसको उपादेयता

"सम्" उपसर्ग 'कृ’ धातुमा 'क्त’ प्रत्यय लागेर बनेको 'संस्कृत’ शब्दको अर्थ सभ्य वा सुसंस्कृत मानवजीवनको परिष्कृत स्वरूप हो। संस्कृत भाषाका प्रत्येक आयाममा जीवनको परिष्कृत रुप देखापर्छ। भाषा मानव जीव्ानको अभिन्न अ· हो। भाषाको इतिहास मानव सभ्यताको विकास कालदेखि नै देखापर्छ। संसारमा भाषाको स्वरुप धेरै छन्। संस्कृत भाषा विश्व कै सबैभन्दा पुरानो भाषा हो। संस्कृत भाषाबाट नै विश्वका धेरै भाषाहरू प्रभावित… पुरा पढौ