लेख

संविधान र समृद्धिः अरिंगालबाट होइन कमिला र मौरीबाट सिकौं

नेपालको संविधान २०७२ ले तीन बर्षपूरा गरेको छ। हाम्रो मुलुक संवैधानिक विकासका दृष्टिले अस्थिर छ। पद्मशंशेर राणाका पालामा जारी २००४ सालको वैधानिक कानूनलाई वाहेक गर्ने हो भने पनि सरदर दशवर्षको अन्तरालमा एउटा नयाँ संविधान हामीले फेर्दै आएका छौ। २००७ सालको अन्तरिम संविधान, २०१५ सालको संसदीय संविधान, २०१९ सालको पंचायती संविधान, २०४७ सालको वहुदलीय संसदीय संविधान, २०६३ सालको अन्तरिम संविधान र… पुरा पढौ

सुशासन र समृद्ध नेपालका प्रमुख बाधाहरू

के.पी. ओलीको सरकारले अब देशलाई समृद्धि र सुखको नारा जनतालाई दिएको छ। भोको पेटलाई पेडा खाने सपना देखाएको मात्र हो भन्ने जनगुनासो मात्र होइन बौद्धिकवर्गबाट पनि आफ्नो सरकार टिकाउन जनतालाई ललीपप देखाएको मात्र हो भन्ने टीकाटिप्पणी पनि आएको छ। निश्चय पनि समृद्धिको नारा मीठो छ। तर नेपाली समाजको सन्दर्भमा नारा दिन, मौखिक आश्वासन बाँड्न जति सजिलो छ, त्यसलाई कार्यान्वयनमा ल्याउन… पुरा पढौ

दिनरात बराबर

दिनपछि रात आउँछ र रातपछि दिन। यो सामान्यत खगोलीय दैनिक प्रकिया हो। तर यसो विचार गरौं त, दिन जत्ति लामो हुन्छ, रात पनि त्यत्तिकै हुन्छ - निश्चित रुपले हुँदैन। यतिसम्म कि आज भएको सूयोर्दय र भोलि हुने सूयोर्दयमा केही न केही सेकेन्डमा अन्तर आएको हुन्छ। यस अनुसार हरेक दिन न सूयोर्दय समय एउटै हुन्छ, नत सूर्यास्त। पञ्चाङ्गमा दुर्इतीन दिनसम्म सूर्योदय… पुरा पढौ

लेनदेन व्यवहार : जान्नैपर्ने कुरा

हामी समाजमा रहँदा बस्दा अैँचो पैँचो, सापटी, ऋण धन गरेर जीवन बिताउनुपर्ने हुन्छ। आवश्यकताका सब चिजवस्तुहरु सधैँ सबैसँग हुँदैन। दैनिक व्यवहार चलाउन छरछिमेक, इष्टमित्रसँग वस्तु लेनदेन गर्नुपर्छ। यसरी लेनदेन गर्दा कानूनी प्रक्रिया पूरा नगरी लेनदेन सरसापटी गरियो भने पैसा फँस्ने, वस्तु फिर्ता नपाउने हुन सक्छ। तसर्थ दैनिक व्यवहारमा हुने लेनदेन, सरसापटी, औचोपैँचो गर्दा कानून बमोजिम गर्नुपर्छ। भदौ १ देखि लागू… पुरा पढौ

अधिकारको व्यवस्थापन र संघीयताको अभ्यास

आखिर शासन गर्ने रहर त जसलाई पनि हुन्छ। अधिकार प्रत्यायोजन वा शक्ति विकेन्द्रीकरण  जेसुकै भनेपनि आफूमा अन्तर्निहित अधिकार सकेसम्म कसैले पनि अकोर्मा निक्षेपण गर्न चहँदैन भन्ने कुरा हालै देखिएको संघ र प्रदेश सरकारका आ- आफ्ना  गतिविधिबाट प्रष्ट हुन्छ। संघीयता केन्द्रनिहित अधिकार प्रदेश तथा स्थानीय तहबाट प्रयोग हुने गरी आएको हो। केन्द्रीकृत राज्यप्रणालीमा जनताले सेवा पाउन सकेनन् भनेर संघीयता स्वीकारिएको पनि… पुरा पढौ

हामी कता जाँदै छौं ?

नेपाललाई सिंगापुर, स्वीट्जरलैण्ड जस्तै बनाउने भनेर जनतालाई आश्वस्त बनाउन खप्पिस राजनीतिक नेतृत्व अब नेपालमा राजनीतिक स्थिरता भएकोले समृद्धिको ढोका खुल्यो भनेर रागहरु अलाप्न थालेका छन्। हामीले बिसनु हुँदैन विश्वका कतिपय मुलुकहरु क्युवा, जिम्बावे, उत्तरकोरिया, कम्बोडिया, अल्वानिया, लिविया लगायत धेरै अफ्रिकी मुलुकहरुमा एउटै व्यक्ति र पार्टीले २५ औं वर्ष/३० औं वर्ष शासन चलाएर राजनीतिक स्थिरता रहेको सन्देश दिएका थिए र अझै… पुरा पढौ

चर्चा तीन राम्रा र एक नराम्रो कुराको

तीन राम्रा कुरा यो हप्ता तीनओटा राम्रा कुराहरु चर्चामा छन् । पहिलो र महत्वपूर्ण छ -अव नेपालको भू-भाग गुमेको अर्थात् कलापानी लगायतका नेपालका भू-भाग नभएका नक्शा राखिएको पाइएमा सरकारी अधिकारी दण्डित हुनेछन् । अरु त छाडिदिउँ संविधानलगायत सवै महत्वपूर्ण सरकारी दस्तावेजमा प्रयोग हुने राष्ट्रको निशानी छापमासमेत नेपालको भू-भाग गुमेको नक्शाप्रयोग भएको रहेछ । रहेछ यस मानेमा भनिएको हो यस अगाडि यो पङ्तिकारले हेक्का… पुरा पढौ

समाजवादको टोपी

समाजवादको टोपी अर्थात सोसलीज्मको ह्याट यति धेरैले लगाए कि लगाउँदा लगाउँदै फाटिसकेको छ भन्ने एक दार्शनिकको कथन जस्तै यतिबेला समाजवाद पदावली धेरै देशका धेरै राजनैतिक दलहरुका दस्तावेजमा उल्लिखित पाईन्छ । यसको तार्त्पर्य यो हुन्छ कि समाजवाद अर्थात समाजवादी राज्यव्यवस्थाको लोकप्रियता उत्कर्षमा पुगेको मान्नुपर्छ । अको शब्दमा भनौ एकातिर  समाजवाद भन्दा तलको कुरा गर्दा कुनै पनि  राष्ट्रका सरकार तथा राजनैतिक दलहरु जनताबाट तिरस्कृत… पुरा पढौ

अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको प्रतीक तीज

एउटा जमाना यस्तो थियो, जुन बेला कुनै पनि महिलाहरूले आफ्नो कुरा खुलस्त व्यक्त गर्न सक्दैन्थे। त्यस समाजमा पुरुषहरूकै बोलाबोला हुन्थ्यो। घर परिवारका सासूससुरा, श्रीमान् प्रति असन्तुष्टि यत्तिकै रहन्थ्यो। मनभरिका पीडालाई ओकल्न न समय मिल्थ्यो न त घरको कामको बोझले उनीहरूलाई फुर्सदै मिल्थ्यो। महिला हक, अधिकारको नाम निशाना नै थिएन। राजनैतिक व्यवस्थाको परिपाटी पनि त्यस्तै खालका थिए। त्यतिबेला समाजमा विद्यमान चार्डपर्वहरूले… पुरा पढौ

हरितालिका तीज र महिला सशक्तीकरण

आज महिलाहरूको महान पर्व हरितालिका तीज। नेपाली महिलाहरूले यो दिनलाई विशेष महत्वका साथ मनाउँदैछन् । वर्षमा एकदिनमात्र आउने यो पर्वको विशेषता अक्षुण्ण छ। महिला दिदीबहिनीको लागि यो पर्व माइती देशमा मीठो मीठो खाँदै मन फुकाएर नाचगान गर्ने पर्व पनि हो। विवाहित चेलीहरू माइती देशमा आमाबाबुको काखमा सुखदुःख बिसाउँदै साथीसँगीसँग तीजेभाखामा रमाउने गर्दछन्। लामो समयदेखि माइत जान नपाएका उनीहरूको लागि एकदुर्इ दिन… पुरा पढौ